ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੇ ਮਹਾਨ ਕਲਾਕਾਰ, ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰ ਕਾਦਰ ਖਾਨ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਪੂਰਾ ਸੱਚ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਅਣਕਹੀ ਕਹਾਣੀ:
1. ਕਾਬੁਲ ਤੋਂ ਬੰਬੇ ਦੀਆਂ ਤੰਗ ਗਲੀਆਂ ਤੱਕ ਦਾ ਸਫ਼ਰ
22 ਅਕਤੂਬਰ 1937 ਨੂੰ ਕਾਬੁਲ (ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ) ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ ਕਾਦਰ ਖਾਨ ਦੇ ਤਿੰਨ ਵੱਡੇ ਭਰਾਵਾਂ ਦੀ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਡਰ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਬੰਬੇ ਆ ਗਈ। ਇੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬੰਬੇ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਬਦਨਾਮ ਅਤੇ ਗ਼ਰੀਬ ਬਸਤੀ ਕਮਾਠੀਪੁਰਾ ਵਿੱਚ ਪਨਾਹ ਲਈ।
2. ਮਸਜਿਦਾਂ ਦੇ ਬਾਹਰ ਭੀਖ ਮੰਗਣ ਦਾ ਦੌਰ
ਹਾਲਾਤ ਇੰਨੇ ਮਾੜੇ ਸਨ ਕਿ ਕਾਦਰ ਖਾਨ ਦੇ ਪਿਤਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਚਲੇ ਗਏ। ਘر ਵਿੱਚ ਰੋਟੀ ਦਾ ਕੋਈ ਸਾਧਨ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਕਾਦਰ ਖਾਨ ਕਈ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪੈਦਲ ਚੱਲ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਕੋਲ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਪਰ ਉੱਥੋਂ ਵੀ ਖ਼ਾਲੀ ਹੱਥ ਪਰਤਣਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ। ਭੁੱਖ ਮਿਟਾਉਣ ਲਈ ਕਈ ਵਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਸਜਿਦਾਂ ਦੇ ਬਾਹਰ ਬੈਠ ਕੇ ਭੀਖ ਵੀ ਮੰਗਣੀ ਪਈ। ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਹੌਂਸਲਾ ਨਹੀਂ ਹਾਰਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ।
3. ਕਬਰਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਡਾਇਲਾਗ ਬੋਲਦਿਆਂ ਮਿਲਿਆ ਪਹਿਲਾ ਮੌਕਾ
बचपन ਵਿੱਚ ਕਾਦਰ ਖਾਨ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਨਕਲ ਉਤਾਰਨ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸ਼ੌਕ ਸੀ। ਬਸਤੀ ਦੀ ਭੀੜ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਉਹ ਅਕਸਰ ਕਬਰਿਸਤਾਨ ਜਾਂਦੇ ਅਤੇ ਕਬਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ ਫ਼ਿਲਮੀ ਡਾਇਲਾਗ ਬੋਲਦੇ ਸਨ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਥੀਏਟਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਅਸ਼ਰਫ ਖਾਨ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਵੇਂ ਬੋਲਦਿਆਂ ਸੁਣ ਲਿਆ ਅਤੇ ਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਇੱਥੋਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੰਗਮੰਚ (Theatre) ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
4. ਸਿਰਫ਼ 3 ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਪੂਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਸਕ੍ਰਿਪਟ
ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਬਣਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਨਰਿੰਦਰ ਬੇਦੀ ਵੱਲੋਂ ਫ਼ਿਲਮ 'ਜਵਾਨੀ ਦੀਵਾਨੀ' ਦੇ ਡਾਇਲਾਗ ਲਿਖਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ। ਕਾਦਰ ਖਾਨ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕਿਨਾਰੇ ਬੈਠ ਕੇ ਸਿਰਫ਼ 3 ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਡਾਇਲਾਗ ਲਿਖ ਦਿੱਤੇ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਡਾਇਲਾਗ ਰਾਈਟਰ ਬਣ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਵਿੱਚ 300 ਤੋਂ ਵੱਧ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 250 ਤੋਂ ਵੱਧ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੇ ਡਾਇਲਾਗ ਲਿਖੇ।
5. ਅਮਿਤਾਭ ਬੱਚਨ ਨਾਲ ਦੋਸਤੀ ਟੁੱਟਣ ਦਾ ਕਿੱਸਾ
ਅਮਿਤਾਭ ਬੱਚਨ ਅਤੇ ਕਾਦਰ ਖਾਨ ਨੇ ਕਈ ਹਿੱਟ ਫ਼ਿਲਮਾਂ (ਜਿਵੇਂ 'ਕੁਲੀ', 'ਸੁਹਾਗ', 'ਅਮਰ ਅਕਬਰ ਐਂਥਨੀ') ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਅਮਿਤਾਭ ਬੱਚਨ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਗਏ ਅਤੇ ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ "ਸਰ ਜੀ" ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, ਤਾਂ ਕਾਦਰ ਖਾਨ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੋਸਤ ਕਹਿੰਦਿਆਂ "ਸਰ ਜੀ" ਕਹਿਣ ਤੋਂ ਸਾਫ਼ ਮਨ੍ਹਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਗੱਲ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਪੱਕੀ ਦੋਸਤੀ ਵਿੱਚ ਦਰਾਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਗਈ।
