ਐਸ.ਬੀ.ਆਈ. ਡਾਟਾ ਲੀਕ: ਕੀ ਤੁਹਾਡੇ ਬੈਂਕ ਖਾਤੇ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ?

ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸਰਕਾਰੀ ਬੈਂਕ, ਸਟੇਟ ਬੈਂਕ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ (SBI) ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਖ਼ਬਰ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ। ਡਾਰਕ ਵੈੱਬ (Dark Web) 'ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਗਾਹਕਾਂ ਦਾ ਨਿੱਜੀ ਡਾਟਾ ਲੀਕ ਹੋਣ ਦੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੈਂਕ ਨੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਪੱਸ਼ਟੀਕਰਨ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਖ਼ਬਰ ਨਾਲ ਕਰੋੜਾਂ ਖਾਤਾਧਾਰਕਾਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ਵਿੱਚ ਚਿੰਤਾ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੈਂਕ ਖਾਤੇ ਅਤੇ ਪੈਸੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹਨ ਜਾਂ ਨਹੀਂ।

ਆਓ ਸਮਝਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਪੂਰਾ ਮਾਮਲਾ ਕੀ ਹੈ, ਬੈਂਕ ਨੇ ਇਸ 'ਤੇ ਕੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਖਾਤੇ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖ ਸਕਦੇ ਹੋ।

ਕੀ ਹੈ ਪੂਰਾ ਮਾਮਲਾ? (What Happened?)

ਸਟੇਟ ਬੈਂਕ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਨੇ ਸਟਾਕ ਐਕਸਚੇਂਜ ਫਾਈਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਕਿ 16 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਥ੍ਰੇਟ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਸਰਵਿਸ ਪ੍ਰੋਵਾਈਡਰ, ਡਿਫੈਂਸ ਸਾਈਬਰ ਏਜੰਸੀ (Defence Cyber Agency) ਅਤੇ ਸਰਟ-ਇਨ (CERT-In) ਵੱਲੋਂ ਡਾਰਕ ਵੈੱਬ 'ਤੇ ਗਾਹਕਾਂ ਦੇ ਡਾਟਾ ਦੀ ਲੀਕ ਹੋਣ ਦਾ ਅਲਰਟ ਮਿਲਿਆ ਸੀ।

ਇੱਕ 'Siriusim' ਨਾਮਕ ਹੈਕਰ ਗਰੁੱਪ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਕੋਲ ਲਗਭਗ 3.75 ਲੱਖ ਰਿਕਾਰਡਸ ਅਤੇ 2,722 PDF ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, SBI ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਹੈ ਕਿ ਡਾਰਕ ਵੈੱਬ 'ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਲਗਭਗ 3,75,000 ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 3,897 ਗਾਹਕਾਂ ਦਾ ਨਿੱਜੀ ਡਾਟਾ (PII) ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਕਿਹੜੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲੀਕ ਹੋਈ ਹੈ? (Exposed Information)

ਜਾਂਚ ਮੁਤਾਬਕ, ਜੋ ਡਾਟਾ ਲੀਕ ਹੋਇਆ ਹੈ ਉਸ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲੋਨ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਲੀਡ ਰਿਕਾਰਡਸ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ:

• ਗਾਹਕਾਂ ਦੇ ਨਾਮ, ਲਿੰਗ (Gender) ਅਤੇ ਜਨਮ ਮਿਤੀ

• ਰਜਿਸਟਰਡ ਮੋਬਾਈਲ ਨੰਬਰ ਅਤੇ ਈਮੇਲ ਆਈਡੀ

• ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਪਤੇ (Residential Addresses)

• ਬ੍ਰਾਂਚ ਕੋਡ, ਸੀ.ਆਈ.ਐਫ (CIF) ਆਈਡੀ ਅਤੇ ਲੋਨ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਮੈਟਾਡਾਟਾ

ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨੋਟ: ਬੈਂਕ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਗਾਹਕ ਦਾ ਬੈਂਕ ਪਾਸਵਰਡ, PIN, OTP, ਜਾਂ ਕੋਰ ਬੈਂਕਿੰਗ ਟ੍ਰਾਂਜੈਕਸ਼ਨ ਡਾਟਾ ਲੀਕ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਕੀ ਤੁਹਾਡੇ ਖਾਤੇ ਅਤੇ ਪੈਸੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹਨ?

ਹਾਂ, ਤੁਹਾਡੇ ਬੈਂਕ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਪਿਆ ਪੈਸਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ। SBI ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਘਟਨਾ ਨਾਲ ਬੈਂਕ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕੰਮਕਾਜ (Core Business Operations) ਜਾਂ ਵਿੱਤੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ 'ਤੇ ਕੋਈ ਅਸਰ ਨਹੀਂ ਪਿਆ ਹੈ। ਬੈਂਕਿੰਗ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਰੁਕਾਵਟ ਦੇ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।

ਬੈਂਕ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਆਪਣੇ ਸਾਈਬਰ ਇੰਸੀਡੈਂਟ ਰਿਸਪਾਂਸ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਨੂੰ ਸਰਗਰਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ CERT-In ਨਾਲ ਪੈਨਲਬੱਧ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਸਾਈਬਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਏਜੰਸੀ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਜਾਂਚ ਲਈ ਤਾਇਨਾਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਗਾਹਕਾਂ ਲਈ ਸੰਭਾਵਿਤ ਖ਼ਤਰੇ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸੁਝਾਅ

ਭਾਵੇਂ ਤੁਹਾਡੇ ਖਾਤੇ 'ਚੋਂ ਪੈਸੇ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਕੱਢੇ ਜਾ ਸਕਦੇ, ਪਰ ਲੀਕ ਹੋਈ ਜਾਣਕਾਰੀ (ਜਿਵੇਂ ਮੋਬਾਈਲ ਨੰਬਰ ਅਤੇ ਈਮੇਲ) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਠੱਗ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਖ਼ਤਰਿਆਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਕਦਮ ਚੁੱਕੋ:

1. ਫਿਸ਼ਿੰਗ ਕਾਲਾਂ ਤੋਂ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹੋ: ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਬੈਂਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਬਣ ਕੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਾਲ ਕਰੇ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਲੋਨ ਜਾਂ ਖਾਤੇ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੱਸ ਕੇ OTP ਜਾਂ ਪਾਸਵਰਡ ਮੰਗੇ, ਤਾਂ ਕਦੇ ਵੀ ਸ਼ੇਅਰ ਨਾ ਕਰੋ।

2. ਸੰਦਿਗਧ ਲਿੰਕਸ 'ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਨਾ ਕਰੋ: SMS ਜਾਂ ਈਮੇਲ ਰਾਹੀਂ ਆਏ ਅਣਪਛਾਤੇ ਲਿੰਕਾਂ 'ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਚੋ।

3. ਪਾਸਵਰਡ ਬਦਲੋ: ਆਪਣੀ ਯੂਨੋ (YONO) ਐਪ ਅਤੇ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਬੈਂਕਿੰਗ ਦਾ ਪਾਸਵਰਡ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਬਦਲਦੇ ਰਹੋ।

4. ਸਾਈਬਰ ਸ਼ਿਕਾਇਤ: ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਕੋਈ ਧੋਖਾਧੜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ 1930 ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਕਾਲ ਕਰਕੇ ਜਾਂ national cyber crime portal 'ਤੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦਰਜ ਕਰਵਾਓ।