ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਸ਼ਖਸ ਅਤੇ 'ਟੈਸਲਾ' (Tesla) ਵੈਜੀਟੇਬਲ ਤੇ 'ਸਪੇਸਐਕਸ' (SpaceX) ਦੇ ਮਾਲਕ ਇਲੋਨ ਮਸਕ (Elon Musk) ਨੂੰ ਅਮਰੀਕੀ ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰ 'ਚ ਆਈ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਗਿਰਾਵਟ ਕਾਰਨ ਇੱਕ ਹੀ ਦਿਨ 'ਚ ਵੱਡਾ ਵਿੱਤੀ ਝਟਕਾ ਲੱਗਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਹੀ ਘੰਟਿਆਂ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ 'ਚ ਇਲੋਨ ਮਸਕ ਦੀ ਕੁੱਲ ਸੰਪੱਤੀ ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਭਗ $79.7 ਬਿਲੀਅਨ (ਭਾਰਤੀ ਕਰੰਸੀ ਮੁਤਾਬਕ 7.1 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਵੱਧ) ਸਾਫ਼ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।
ਇਸ ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਬਲੂਮਬਰਗ ਬਿਲੀਅਨੇਅਰਜ਼ ਇੰਡੈਕਸ (Bloomberg Billionaires Index) ਅਨੁਸਾਰ ਇਲੋਨ ਮਸਕ ਅਜੇ ਵੀ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਵਿਅਕਤੀ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਪਰ ਇੱਕ ਹੀ ਦਿਨ 'ਚ ਹੋਈ ਇਸ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗਿਰਾਵਟ ਨੇ ਗਲੋਬਲ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਅਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਕਿਉਂ ਹੋਇਆ ਇੰਨਾ ਵੱਡਾ ਧਮਾਕਾ?
ਇਲੋਨ ਮਸਕ ਦੀ ਸੰਪੱਤੀ ਵਿੱਚ ਆਈ ਇਸ ਵਿਸ਼ਾਲ ਗਿਰਾਵਟ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਹਨ:
-
ਟੈਸਲਾ ਅਤੇ ਸਪੇਸਐਕਸ ਦੇ ਸ਼ੇਅਰਾਂ 'ਚ ਭਾਰੀ ਗਿਰਾਵਟ:
ਅਮਰੀਕੀ ਸਟਾਕ ਮਾਰਕੀਟ 'ਚ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੌਰਾਨ ਟੈਸਲਾ (Tesla) ਦੇ ਸ਼ੇਅਰ 10.77% ਤੱਕ ਟੁੱਟ ਗਏ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਦੂਜੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੰਪਨੀ ਸਪੇਸਐਕਸ (SpaceX) ਦੇ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ 9.05% ਦੀ ਤੇਜ਼ ਗਿਰਾਵਟ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲੀ। ਮਸਕ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਨਿੱਜੀ ਜਾਇਦਾਦ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ੇਅਰਾਂ 'ਚ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਸ਼ੇਅਰ ਟੁੱਟਦਿਆਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨੈੱਟਵਰਥ ਧੜਾਮ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਆ ਗਈ।
-
ਆਈ.ਟੀ. ਅਤੇ AI ਸੈਕਟਰ 'ਚ ਭਾਰੀ ਬਿਕਵਾਲੀ (Sell-off):
ਗਲੋਬਲ ਮਾਰਕੀਟ 'ਚ ਆਰਟੀਫੀਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ (AI) ਅਤੇ ਸੈਮੀਕੰਡਕਟਰ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ੇਅਰਾਂ 'ਚ ਆਈ ਗਿਰਾਵਟ ਦਾ ਅਸਰ ਪੂਰੇ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਸੈਕਟਰ 'ਤੇ ਪਿਆ। ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮਿਲੇ-ਜੁਲੇ ਆਰਥਿਕ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਤੇ AI 'ਤੇ ਹੋ ਰਹੇ ਭਾਰੀ ਖਰਚਿਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਜਤਾਈ ਚਿੰਤਾ ਕਾਰਨ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਸ਼ੇਅਰਾਂ 'ਚ ਬਿਕਵਾਲੀ ਦਾ ਦੌਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ।
-
ਸਿਆਸੀ ਅਤੇ ਨਿਯਮਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ:
ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਹਾਲ ਹੀ 'ਚ ਹੋਈਆਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਅਤੇ ਡਾਟਾ ਸੈਂਟਰਾਂ ਅਤੇ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ 'ਤੇ ਸੰਭਾਵਿਤ ਕੜੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਖਦਸ਼ੇ ਕਾਰਨ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਸਾਵਧਾਨ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਮਸਕ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਵੱਡੇ ਬਿਜ਼ਨਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ 'ਤੇ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ।
ਹੁਣ ਕਿੰਨੀ ਰਹਿ ਗਈ ਇਲੋਨ ਮਸਕ ਦੀ ਕੁੱਲ ਜਾਇਦਾਦ?
ਬਲੂਮਬਰਗ ਬਿਲੀਅਨੇਅਰਜ਼ ਇੰਡੈਕਸ ਦੇ ਤਾਜ਼ਾ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਇੱਕ ਹੀ ਦਿਨ ਵਿੱਚ 9.2% ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਲੋਨ ਮਸਕ ਦੀ ਕੁੱਲ ਨੈੱਟਵਰਥ ਘੱਟ ਕੇ $785 ਬਿਲੀਅਨ ਰਹਿ ਗਈ ਹੈ।
ਭਾਵੇਂ ਕਿ 7.1 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ (ਲਗਭਗ $79.7 ਬਿਲੀਅਨ) ਡੁੱਬਣ ਨਾਲ ਮਸਕ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਝਟਕਾ ਲੱਗਾ ਹੈ, ਪਰ ਦੂਜੇ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਅਮੀਰਾਂ ਨਾਲੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਫਾਸਲਾ ਅਜੇ ਵੀ ਕਾਫੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਫਿਲਹਾਲ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਇਨਸਾਨ ਦਾ ਤਾਜ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਹੀ ਬਰਕਰਾਰ ਹੈ।
ਮਾਰਕੀਟ ਮਾਹਰਾਂ ਦੀ ਰਾਏ
ਅਮਰੀਕੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਵਾਲ ਸਟ੍ਰੀਟ 'ਚ ਆਈ ਇਹ ਗਿਰਾਵਟ ਤੇਜ਼ ਉਛਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ 'ਪ੍ਰੋਫਿਟ ਬੁਕਿੰਗ' (Profit Booking) ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਟੈਸਲਾ ਦੀ ਭਵਿੱਖੀ ਵਿਕਰੀ ਅਤੇ ਸਪੇਸਐਕਸ ਦੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਅਜੇ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਬਣਾਏ ਹੋਏ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦਿਨਾਂ 'ਚ ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰ 'ਚ ਸੁਧਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਲੋਨ ਮਸਕ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ 'ਚ ਮੁੜ ਵਾਧਾ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
