ਕੀ AI ਅਗਲੇ 10 ਸਾਲਾਂ 'ਚ ਇੰਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦੇਵੇਗੀ? 'ਡੂਮਸਡੇ' ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਾ ਪੂਰਾ ਸੱਚ

ਆਰਟੀਫੀਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ (AI) ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਦੁਨੀਆ ਇਸ ਵੇਲੇ ਦੋ ਵੱਡੇ ਧੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਇਸ ਦੇ ਸਮਰਥਕ ਹਨ ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਇਲਾਜ, ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਦਾ ਹਥਿਆਰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, AI ਦੇ ਸਿਖਰਲੇ ਖੋਜਕਰਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਮਾਹਰ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਜੇਕਰ ਅਤੀ-ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ (ਸੁਪਰ-ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਟ) AI ਵਿਕਸਿਤ ਹੋ ਗਈ, ਤਾਂ ਇਹ ਮਾਨਵਤਾ ਦੇ ਵਜੂਦ ਲਈ ਖ਼ਤਰਾ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਖ਼ਤਰੇ ਦੀ ਚੇਤਾਵਨੀ: ਮਾਹਰ ਕੀ ਕਹਿ ਰਹੇ ਹਨ?

ਗਲੋਬਲ AI ਕੰਪਨੀਆਂ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ Anthropic ਅਤੇ OpenAI) ਦੇ ਕਈ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਨੇ ਮੰਨਿਆ ਹੈ ਕਿ ਅਗਲੇ ਇੱਕ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ AI ਕਾਰਨ ਮਾਨਵਤਾ ਦੇ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ (Human Extinction) ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ 10% ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ।

• 'ਅਲਾਈਨਮੈਂਟ' ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ: ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਖ਼ਤਰਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ AI ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਬਿਹਤਰ (Self-Improving) ਬਣਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੇਗੀ, ਤਾਂ ਇਸਦੇ ਟੀਚਿਆਂ ਨੂੰ ਇੰਸਾਨੀ ਮੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਰੱਖਣਾ (Alignment) ਲਗਭਗ ਅਸੰਭਵ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

• ਕੰਟਰੋਲ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋਣਾ: ਜੇਕਰ ਕੋਈ AI ਸਿਸਟਮ ਇੰਸਾਨਾਂ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮਝਦਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਇੰਸਾਨੀ ਹੁਕਮਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਫੈਸਲੇ ਆਪ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਜੇਕਰ ਇੰਨਾ ਖ਼ਤਰਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਰੇਸ 'ਚ ਕਿਉਂ ਹਨ?

ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਵਾਲ ਇਹ ਉੱਠਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇ AI ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਆਪ ਇਸ ਖ਼ਤਰੇ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਇਸਨੂੰ ਹੋਰ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਦੌੜ 'ਚ ਕਿਉਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ?

1. ਜੀਓ-ਪੋਲੀਟੀਕਲ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗਤਾ (Geopolitical Race): ਕੋਈ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਜਾਂ ਕੰਪਨੀ ਆਪਣੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਧੀਮੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ। ਡਰ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਅਮਰੀਕਾ ਜਾਂ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ ਰੁਕ ਗਏ, ਤਾਂ ਚੀਨ ਵਰਗੇ ਵਿਰੋਧੀ ਦੇਸ਼ ਸੁਪਰ-ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਬਣਾ ਕੇ ਦੁਨੀਆ 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਦਬਦਬਾ ਬਣਾ ਲੈਣਗੇ।

2. ਆਰਥਿਕ ਫਾਇਦਾ: AI ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਟ੍ਰਿਲੀਅਨਾਂ ਡਾਲਰ ਦਾ ਨਿਵੇਸ਼ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਕੰਪਨੀਆਂ ਬਾਜ਼ਾਰ 'ਚ ਪਹਿਲਾਂ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਕਮਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।

3. 'ਅਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਣਾ ਕੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਾਂਗੇ' ਦੀ ਸੋਚ: ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਉਹ ਖੁਦ ਇਸ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਨੂੰ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨਗੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਇਸਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ (Safety Protocols) 'ਤੇ ਬਿਹਤਰ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਣਗੇ।

ਅਸਲ ਸੱਚਾਈ ਕੀ ਹੈ?

'ਡੂਮਸਡੇ' (ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਅੰਤ) ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਕੋਈ ਕਾਲਪਨਿਕ ਫਿਲਮੀ ਕਹਾਣੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਹ AI ਦੀ ਬੇਲਗਾਮ ਰਫ਼ਤਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਭਾਵਿਤ ਨਤੀਜਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵਿਗਿਆਨੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਖ਼ਤ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨਿਯਮਾਂ (Regulations) ਅਤੇ AI ਸੁਰੱਖਿਆ ਖੋਜ ਨਾਲ ਇਸ ਖ਼ਤਰੇ ਨੂੰ ਟਾਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਇਹ ਦੇਖਣਾ ਬਾਕੀ ਹੈ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਇਸ ਤਕਨਾਲੋਜੀ 'ਤੇ ਲਗਾਮ ਲਗਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਾਂ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਦੌੜ ਜੋਖਮ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ।