ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੇ DGP: ਜਾਣੋ ਕਿਸ-ਕਿਸ IPS ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਕਦੋਂ ਸੰਭਾਲੀ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਕਮਾਨ ਅਤੇ ਕਿੱਥੋਂ ਦੇ ਸਨ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ
ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਜੂਲੀਓ ਰਿਬੇਰੋ, ਕੇ.ਪੀ.ਐੱਸ. ਗਿੱਲ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਗੌਰਵ ਯਾਦਵ ਤੱਕ, ਜਾਣੋ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਡੀਜੀਪੀ (DGP) ਦੇ ਨਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਾਰਜਕਾਲ ਅਤੇ ਉਹ ਕਿਹੜੇ ਰਾਜਾਂ/ਸਥਾਨਾਂ ਤੋਂ ਬਿਲੋਂਗ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ: ਜਾਣੋ ਹੁਣ ਤੱਕ ਕੌਣ-ਕੌਣ ਬਣੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ DGP, ਕਦੋਂ ਸੰਭਾਲੀ ਕਮਾਨ ਅਤੇ ਕਿੱਥੋਂ ਦੇ ਸਨ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ
ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ: ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸੂਬੇ ਦੀ ਲਾਅ ਐਂਡ ਆਰਡਰ (ਕਾਨੂੰਨ ਵਿਵਸਥਾ) ਨੂੰ ਬਣਾਏ ਰੱਖਣ ਲਈ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਜਨਰਲ ਆਫ਼ ਪੁਲਿਸ (DGP) ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਅੱਤਵਾਦ ਦੇ ਦੌਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਗੈਂਗਸਟਰਵਾਦ ਅਤੇ ਨਸ਼ਿਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਜੰਗ ਤੱਕ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮਿਆਂ 'ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਿਸ ਸੇਵਾ (IPS) ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਸੂਬਾ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਕਮਾਨ ਸੰਭਾਲੀ ਹੈ।
ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ 1992 ਬੈਚ ਦੇ IPS ਅਧਿਕਾਰੀ ਗੌਰਵ ਯਾਦਵ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਰੈਗੂਲਰ DGP ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਤੇ ਚਰਚਿਤ ਡੀਜੀਪੀਜ਼ ਦੇ ਨਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਾਰਜਕਾਲ ਅਤੇ ਉਹ ਕਿੱਥੋਂ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸਨ।
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ DGP (ਨਾਮ, ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਪਿਛੋਕੜ)
| DGP ਦਾ ਨਾਮ | ਕਾਰਜਕਾਲ (ਸਮਾਂ) | ਮੂਲ ਨਿਵਾਸ / ਪਿਛੋਕੜ (Where They Belong) |
| ਜੂਲੀਓ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸ ਰਿਬੇਰੋ (Julio Ribeiro) | 1986 – 1988 | ਮੁੰਬਈ (ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ) |
| ਕੇ.ਪੀ.ਐੱਸ. ਗਿੱਲ (K.P.S. Gill) | 1988 – 1990 (ਪਹਿਲਾ ਦੌਰ) 1991 – 1995 (ਦੂਜਾ ਦੌਰ) | ਲੁਧਿਆਣਾ / ਜੋੜੇਹਾਂਡਾ (ਪੰਜਾਬ) |
| ਓ.ਪੀ. ਸ਼ਰਮਾ (O.P. Sharma) | 1990 – 1991 | ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ / ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ |
| ਵੀ.ਕੇ. ਜੈਨ (V.K. Jain) | 1995 – 1997 | ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ |
| ਪੀ.ਸੀ. ਡੋਗਰਾ (P.C. Dogra) | 1997 – 1999 | ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ |
| ਸਰਬਜੀਤ ਸਿੰਘ (Sarabjit Singh) | 1999 – 2001 | ਪੰਜਾਬ |
| ਐੱਮ.ਐੱਸ. ਭੁੱਲਰ (M.S. Bhullar) | 2001 – 2003 | ਪੰਜਾਬ |
| ਏ.ਏ. ਸਿੱਦੀਕੀ (A.A. Siddiqui) | 2003 – 2005 | ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ |
| ਐੱਸ.ਐੱਸ. ਵਿਰਕ (S.S. Virk) | 2005 – 2007 | ਪੰਜਾਬ / ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਕੈਡਰ ਤੋਂ ਤਬਦੀਲ |
| ਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ (Rajinder Singh) | 2007 | ਪੰਜਾਬ |
| ਐੱਨ.ਪੀ.ਐੱਸ. ਔਲਖ (N.P.S. Aulakh) | 2007 – 2009 | ਪੰਜਾਬ |
| ਪਰਮਦੀਪ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ (P.S. Gill) | 2009 – 2011 | ਮੋਗਾ (ਪੰਜਾਬ) |
| ਅਨਿਲ ਕੌਸ਼ਿਕ (Anil Kaushik) | 2011 – 2012 | ਹਰਿਆਣਾ / ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ |
| ਸੁਮੇਧ ਸਿੰਘ ਸੈਣੀ (Sumedh Singh Saini) | 2012 – 2015 | ਪੰਜਾਬ / ਦਿੱਲੀ |
| ਸੁਰੇਸ਼ ਅਰੋੜਾ (Suresh Arora) | 2015 – 2019 | ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ (ਪੰਜਾਬ) |
| ਦਿਨਕਰ ਗੁਪਤਾ (Dinkar Gupta) | 2019 – 2021 | ਜਲੰਧਰ (ਪੰਜਾਬ) |
| ਇਕਬਾਲ ਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਸਹੋਤਾ (I.P.S. Sahota) (ਕਾਰਜਕਾਰੀ) | ਸਤੰਬਰ 2021 – ਦਸੰਬਰ 2021 | ਪੰਜਾਬ |
| ਸਿਧਾਰਥ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ (S. Chattopadhyaya) (ਕਾਰਜਕਾਰੀ) | ਦਸੰਬਰ 2021 – ਜਨਵਰੀ 2022 | ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ / ਪੰਜਾਬ |
| ਵੀ.ਕੇ. ਭਾਵਰਾ (V.K. Bhawra) | ਜਨਵਰੀ 2022 – ਜੁਲਾਈ 2022 | ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ |
| ਗੌਰਵ ਯਾਦਵ (Gaurav Yadav) | 4 ਜੁਲਾਈ 2022 ਤੋਂ ਹੁਣ ਤੱਕ (ਰੈਗੂਲਰ) | ਜੌਨਪੁਰ (ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼) |
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ DGPs ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਇਤਿਹਾਸ
1. ਜੂਲੀਓ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸ ਰਿਬੇਰੋ (Julio Ribeiro)
-
ਪਿਛੋਕੜ: ਮੁੰਬਈ (ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ) ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ 1953 ਬੈਚ ਦੇ IPS ਅਧਿਕਾਰੀ ਸਨ।
-
ਸਮਾਂ: 1986 ਤੋਂ 1988।
-
ਯੋਗਦਾਨ: ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਅੱਤਵਾਦ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਭਖਵੇਂ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਡੀਜੀਪੀ ਬਣਾ ਕੇ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ 'Bullet for Bullet' ਨੀਤੀ ਕਾਫ਼ੀ ਚਰਚਿਤ ਰਹੀ ਸੀ।
2. ਕੇ.ਪੀ.ਐੱਸ. ਗਿੱਲ (Kanwar Pal Singh Gill)
-
ਪਿਛੋਕੜ: ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਨ (ਅਸਾਮ-ਮੇਘਾਲਿਆ ਕੈਡਰ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬ ਆਏ ਸਨ)।
-
ਸਮਾਂ: 1988-1990 ਅਤੇ 1991-1995 (ਦੋ ਵਾਰ ਡੀਜੀਪੀ ਰਹੇ)।
-
ਯੋਗਦਾਨ: ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 'ਸੁਪਰਕੌਪ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚੋਂ ਅੱਤਵਾਦ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਅਤੇ ਰਣਨੀਤੀ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਅਹਿਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ 'ਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਉਲੰਘਣ ਦੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਵੀ ਲੱਗੇ।
3. ਸੁਮੇਧ ਸਿੰਘ ਸੈਣੀ (Sumedh Singh Saini)
-
ਪਿਛੋਕੜ: ਪਰਿਵਾਰਕ ਪਿਛੋਕੜ ਪੰਜਾਬ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ।
-
ਸਮਾਂ: 2012 ਤੋਂ 2015।
-
ਯੋਗਦਾਨ: ਅਕਾਲੀ-ਭਾਜਪਾ ਸਰਕਾਰ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਦੇ ਡੀਜੀਪੀ ਬਣੇ ਸਨ। 2015 ਵਿੱਚ ਬਰਗਾੜੀ ਬੇਅਦਬੀ ਕਾਂਡ ਅਤੇ ਕੋਟਕਪੂਰਾ ਗੋਲੀਕਾਂਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
4. ਸੁਰੇਸ਼ ਅਰੋੜਾ (Suresh Arora)
-
ਪਿਛੋਕੜ: ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ (ਪੰਜਾਬ) ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸਨ।
-
ਸਮਾਂ: 2015 ਤੋਂ 2019।
-
ਯੋਗਦਾਨ: ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਆਖਰੀ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਡੀਜੀਪੀ ਬਣੇ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਕਾਂਗਰਸ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਪਣੇ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਬਰਕਰਾਰ ਰਹੇ।
5. ਦਿਨਕਰ ਗੁਪਤਾ (Dinkar Gupta)
-
ਪਿਛੋਕੜ: ਜਲੰਧਰ (ਪੰਜਾਬ) ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ 1987 ਬੈਚ ਦੇ IPS ਅਧਿਕਾਰੀ।
-
ਸਮਾਂ: 2019 ਤੋਂ 2021।
-
ਯੋਗਦਾਨ: ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਡੀਜੀਪੀ ਬਣੇ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕੇਂਦਰੀ ਡੈਪੂਟੇਸ਼ਨ 'ਤੇ NIA ਦੇ ਚੀਫ਼ ਵਜੋਂ ਵੀ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
6. ਗੌਰਵ ਯਾਦਵ (Gaurav Yadav)
-
ਪਿਛੋਕੜ: ਜੌਨਪੁਰ (ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼) ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ 1992 ਬੈਚ ਦੇ IPS ਅਧਿਕਾਰੀ।
-
ਸਮਾਂ: 4 ਜੁਲਾਈ 2022 ਤੋਂ ਹੁਣ ਤੱਕ।
-
ਯੋਗਦਾਨ: 'ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ' ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਡੀਜੀਪੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਵਿੱਚ ਗੈਂਗਸਟਰ ਵਿਰੋਧੀ ਟਾਸਕ ਫੋਰਸ (AGTF) ਨੇ ਵੱਡੀਆਂ ਸਫਲਤਾਵਾਂ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ UPSC ਵੱਲੋਂ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੈਗੂਲਰ ਡੀਜੀਪੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਸਾਰ-ਅੰਸ਼
ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਮੁਖੀ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਭਰਿਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਚਾਹੇ ਉਹ ਅੱਤਵਾਦ ਦਾ ਦੌਰ ਹੋਵੇ, ਸਰਹੱਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਨਸ਼ਾ ਤਸਕਰੀ ਅਤੇ ਗੈਂਗਸਟਰਵਾਦ ਦਾ ਖਾਤਮਾ ਹੋਵੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਜਾਂ ਤੋਂ ਆਏ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਆਪਣੇ ਪੁਲਿਸ ਅਫਸਰਾਂ ਨੇ ਇਸ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਰਹਿ ਕੇ ਸੂਬੇ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਕਮਾਨ ਸੰਭਾਲੀ ਹੈ।

