ਰਿਲੇਸ਼ਨਸ਼ਿਪ ਐਡਵਾਈਜ਼- ਪਾਰਟਨਰ ਫੇਸਬੁੱਕ 'ਤੇ ਕੁੜੀਆਂ ਨਾਲ ਫਲਰਟ ਕਰਦਾ ਹੈ: ਮੈਂ ਕੁਝ ਕਹਾਂ ਤਾਂ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ‘ਤੂੰ ਇਨਸਿਕਿਓਰ ਹੈਂ,’ ਕੀ ਇਹ ਚੀਟਿੰਗ ਹੈ?

ਸਵਾਲ– ਮੈਂ ਜੈਪੁਰ ਤੋਂ ਹਾਂ। ਮੇਰੀ ਉਮਰ 28 ਸਾਲ ਹੈ ਅਤੇ ਮੈਂ ਸੈਰਾਮਿਕ ਆਰਟਿਸਟ ਹਾਂ। ਮੇਰਾ ਪਾਰਟਨਰ ਵੀ ਆਰਟਿਸਟ ਹੈ। ਉਹ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਕੁੜੀਆਂ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਫਲਰਟ (flirt) ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਹਰ ਪੋਸਟ 'ਤੇ ਹਾਰਟ ਇਮੋਜੀ ਬਣਾਉਣਾ, ਕੁਮੈਂਟ ਕਰਨਾ, ਦੇਰ ਰਾਤ ਫੇਸਬੁੱਕ 'ਤੇ ਆਨਲਾਈਨ ਰਹਿਣਾ ਅਤੇ ਚੈਟਿੰਗ ਕਰਨਾ।

ਜੇ ਮੈਂ ਪੁੱਛਾਂ ਕਿ ਕਿਸ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ ਤਾਂ ਨਾਰਾਜ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਇਨਸਿਕਿਓਰ (insecure) ਹਾਂ। ਉਹ ਉਲਟਾ ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਗਿਲਟ (ਦੋਸ਼ੀ) ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਵਾਉਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਕੀ ਦੂਜੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਨਾਲ ਫਲਰਟ ਅਤੇ ਚੈਟਿੰਗ ਕਰਨਾ ਵੀ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚੀਟਿੰਗ ਨਹੀਂ ਹੈ? ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਅਨਕੰਫਰਟੇਬਲ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਹੀ ਹਾਂ। ਕੀ ਕਰਾਂ?

ਐਕਸਪਰਟ: ਡਾ. ਜਯਾ ਸੁਕੁਲ, ਕਲੀਨਿਕਲ ਸਾਈਕੋਲੋਜਿਸਟ, ਨੋਇਡਾ

ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਣ ਲਈ ਸ਼ੁਕਰੀਆ। ਤੁਹਾਡਾ ਤਣਾਅ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਣਾ, ਦੋਵੇਂ ਜਾਇਜ਼ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਤੁਹਾਡੇ ਸਵਾਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਾਂਗੀ।

ਡਿਜੀਟਲ ਏਜ ਵਿੱਚ ਰਿਲੇਸ਼ਨਸ਼ਿਪ

ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਅਤੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ 'ਚੀਟਿੰਗ' ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਵੱਖਰੀ ਸੀ। ਉਦੋਂ ਧੋਖੇ ਦਾ ਇੱਕ ਹੀ ਮਤਲਬ ਹੁੰਦਾ ਸੀ- ਕਿਸੇ ਤੀਜੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨਾਲ ਸਰੀਰਕ ਸਬੰਧ। ਪਰ ਅੱਜ ਦੀ ਤਾਰੀਖ਼ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਮੋਬਾਈਲ 'ਤੇ ਗੁਜ਼ਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਾਡੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀ ਗੱਲਬਾਤ, ਜੁੜਾਅ, ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਖਿੱਚ ਦਰਅਸਲ ਸਾਡੀ ਡਿਜੀਟਲ ਸਕ੍ਰੀਨ 'ਤੇ ਹੀ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ।

ਤਾਂ ਜ਼ਾਹਿਰ ਹੈ, ਇਹ ਸਵਾਲ ਮਨ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਫੇਸਬੁੱਕ 'ਤੇ ਕਿਸੇ ਦੀ ਪੋਸਟ 'ਤੇ ਰੋਜ਼ ਹਾਰਟ ਇਮੋਜੀ ਬਣਾਉਣਾ ਜਾਂ ਰੋਜ਼ ਕੁਮੈਂਟ ਕਰਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਫਲਰਟਿੰਗ ਹੈ ਜਾਂ ਇਹ ਵੀ ਚੀਟਿੰਗ ਹੈ। ਆਓ ਸਮਝਦੇ ਹਾਂ -

ਇੱਥੇ ਤੁਹਾਡੇ ਪੈਰੇ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਅਨੁਵਾਦ ਹੈ:

ਫਿਜ਼ੀਕਲ ਚੀਟਿੰਗ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਕਲੀਫਦੇਹ 'ਇਮੋਸ਼ਨਲ ਚੀਟਿੰਗ'

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉੱਪਰ ਗ੍ਰਾਫਿਕ ਦੇ ਪੁਆਇੰਟਸ ਤੋਂ ਜ਼ਾਹਿਰ ਹੈ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਲਾਈਕ ਅਤੇ ਕੁਮੈਂਟ ਕਰਨਾ ਤਾਂ ਨਾਰਮਲ ਸੋਸ਼ਲ ਬਿਹੇਵੀਅਰ (ਆਮ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਵਹਾਰ) ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਮਾਈਕ੍ਰੋ ਅਤੇ ਇਮੋਸ਼ਨਲ ਚੀਟਿੰਗ (ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਧੋਖੇ) ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਸਿਰਫ਼ ਉਦੋਂ ਜਦੋਂ ਤੁਹਾਡਾ ਪਾਰਟਨਰ–

• ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨੂੰ ਇਗਨੋਰ ਕਰਕੇ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਕਤ ਅਤੇ ਤਵੱਜੋ ਦੇਵੇ।

• ਜਦੋਂ ਉਹ ਕਿਸੇ ਤੀਜੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀਆਂ ਬੇਹੱਦ ਪਰਸਨਲ ਗੱਲਾਂ ਸ਼ੇਅਰ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।

• 

ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਸ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਫਿਜ਼ੀਕਲ ਇੰਟੀਮੇਸੀ (ਸਰੀਰਕ ਨੇੜਤਾ) ਵੀ ਹੋਵੇ। ਬਸ ਹੁੰਦਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਤੁਹਾਡਾ ਸੀ, ਉਹ ਹੁਣ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਮੋਸ਼ਨਲ ਡਿਸਪਲੇਸਮੈਂਟ (ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਵਿਸਥਾਪਨ) ਹੈ। ਇਮੋਸ਼ਨਲ ਚੀਟਿੰਗ ਕਈ ਵਾਰ ਫਿਜ਼ੀਕਲ ਚੀਟਿੰਗ ਤੋਂ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਕਲੀਫਦੇਹ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਲੋਕ ਫਲਰਟ ਕਿਉਂ ਕਰਦੇ ਹਨ?

ਫਲਰਟਿੰਗ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਗਲਤ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਇਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਗਲਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਹੈਰਾਨੀ ਹੋਵੇਗੀ ਕਿ ਕਈ ਸਾਇੰਸ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਦਰਅਸਲ ਫਲਰਟਿੰਗ ਨੂੰ ਇੱਕ ਹੈਲਦੀ ਸਾਈਨ (ਸਿਹਤਮੰਦ ਸੰਕੇਤ) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੇਖਦੀਆਂ ਹਨ।

ਫਲਰਟਿੰਗ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੋਸ਼ਲ ਸਕਿੱਲ (ਸਮਾਜਿਕ ਹੁਨਰ) ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਰਸਨੈਲਿਟੀ (ਸ਼ਖਸੀਅਤ) ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹੀ ਤਾਰੀਫ਼ ਜਾਂ ਥੋੜ੍ਹੇ ਮਜ਼ਾਕ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਥੋੜ੍ਹਾ ਟੀਜ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਫਲੈਟਰ (ਮੱਖਣ ਲਗਾਉਣਾ) ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਸਭ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸਮੱਸਿਆ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕਈ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਬੋਰਡਮ (ਅਕੇਵੇਂ) ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸੈਲਫ ਐਸਟੀਮ (ਸਵੈ-ਮਾਣ) ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਮਸਲਾ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਐਂਗਲ ਹੇਠਾਂ ਗ੍ਰਾਫਿਕ ਵਿੱਚ ਦੇਖੋ –

ਫਲਰਟਿੰਗ ਕਦੋਂ ਰੈੱਡ ਫਲੈਗ ਹੈ?

ਫਲਰਟਿੰਗ ਸਮੱਸਿਆ ਉਦੋਂ ਬਣਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਫਲਰਟ ਕਰਨਾ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਸੁਭਾਵਿਕ (ਆਮ) ਸੁਭਾਅ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਸਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੇਸ਼ ਨਾ ਆਉਂਦਾ ਹੋਵੇ, ਸਗੋਂ ਉਸਦਾ ਇਹ ਵਿਵਹਾਰ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਵਿਅਕਤੀ 'ਤੇ ਹੀ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੋਵੇ। ਇੰਨਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਲੁਕਾਉਣ ਲੱਗੇ ਅਤੇ ਪੁੱਛਣ 'ਤੇ ਨਾਰਾਜ਼ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਹੇਠਾਂ ਗ੍ਰਾਫਿਕ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਾਰੇ ਸੰਕੇਤ ਦੇਖੋ, ਜਦੋਂ ਫਲਰਟਿੰਗ ਰੈੱਡ ਫਲੈਗ (ਖ਼ਤਰੇ ਦੀ ਘੰਟੀ) ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਇੱਥੇ ਤੁਹਾਡੇ ਪੈਰੇ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਅਨੁਵਾਦ ਹੈ:

ਇਰਾਦੇ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ

ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਦੋ ਗੱਲਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ– ਇੱਕ ਹੈ ਇਰਾਦਾ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਹੈ ਉਸਦਾ ਅਸਰ। ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਰਾਦਾ ਨੇਕ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਉਸਦਾ ਅਸਰ ਮਾੜਾ ਪਵੇ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਕੇਸ ਵਿੱਚ ਪਾਰਟਨਰ ਕਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ–

• ਇਹ ਕੋਈ ਸੀਰੀਅਸ (ਗੰਭੀਰ) ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਹੈ।

• ਮੈਂ ਤਾਂ ਬਸ ਮਜ਼ਾਕ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।

• ਮੇਰਾ ਅਜਿਹਾ ਕੋਈ ਇਰਾਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ।

ਪਰ ਪੁਆਇੰਟ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਰਾਦਾ ਜੋ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਉਸਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕੀ ਪਿਆ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ–

• ਦੁੱਖ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ।

• ਅਸੁਰੱਖਿਆ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ।

• ਤਣਾਅ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ।

• ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਇਕੱਲਾਪਣ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ।

  ਇੱਥੇ ਤੁਹਾਡੇ ਪੈਰੇ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਅਨੁਵਾਦ ਹੈ:

  ਹੁਣ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?

  ਆਪਣੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਟਾਲਣਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਗਨੋਰ (ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼) ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਝੁਠਲਾਉਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਐਡਰੈੱਸ ਕਰਨਾ (ਸਮਝਣਾ) ਪਵੇਗਾ। ਇਸਦੇ ਲਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਕਦਮ ਚੁੱਕਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ–

  • ਪਾਰਟਨਰ ਨਾਲ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

  • ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਲੇਮ (ਦੋਸ਼ੀ ਕਰਾਰ) ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੀਆਂ ਫੀਲਿੰਗਸ (ਭਾਵਨਾਵਾਂ) ਜ਼ਾਹਰ ਕਰਨੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ।

  • ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰ ਕਾਰਨ ਤੁਸੀਂ ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਅਸੁਰੱਖਿਆ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੀ ਹੋ।

  • ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਮੁੱਦੇ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਹੱਲ ਕਰਨਾ (ਐਡਰੈੱਸ ਕਰਨਾ) ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।

  • ਤੁਸੀਂ ਸਲਾਹ ਦੇ ਸਕਦੀ ਹੋ ਕਿ ਜੇਕਰ ਲੋੜ ਪਵੇ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਕਪਲ ਕਾਊਂਸਲਿੰਗ (Couple Counseling) ਲਈ ਵੀ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।

  ਹੈਲਦੀ ਰਿਲੇਸ਼ਨ ਦੇ 6 ਜ਼ਰੂਰੀ ਕਦਮ

  ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੈਲਫ ਕੇਅਰ (ਆਪਣੀ ਦੇਖਭਾਲ) ਦੇ ਉੱਪਰ ਲਿਖੇ ਕਦਮ ਚੁੱਕਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੇਠਾਂ ਗ੍ਰਾਫਿਕ ਵਿੱਚ ਛੇ ਗੱਲਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹੈਲਦੀ (ਸਿਹਤਮੰਦ) ਰਿਲੇਸ਼ਨਸ਼ਿਪ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਹਨ। ਹਰ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਡੂਜ਼ ਅਤੇ ਡੋਂਟਸ (ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੀ ਨਹੀਂ) ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਤੈਅ ਕਰਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸੈਲਫ ਰਿਸਪੈਕਟ (ਸਵੈ-ਮਾਣ) ਨੂੰ ਪਹਿਲ 'ਤੇ ਰੱਖਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।

  ਆਖ਼ਰੀ ਗੱਲ

  ਮੈਨੂੰ ਪੂਰੀ ਉਮੀਦ ਹੈ ਕਿ ਗੱਲਬਾਤ, ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਹਮਦਰਦੀ ਨਾਲ ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਹੱਲ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਜੇਕਰ ਅਜਿਹੇ ਹਾਲਾਤ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਕਿ ਤੁਹਾਡਾ ਪਾਰਟਨਰ–

  • ਤੁਹਾਡੀ ਗੱਲ ਸੁਣਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰੇ।

  • ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਫੀਲਿੰਗਸ (ਭਾਵਨਾਵਾਂ) ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਗਨੋਰ ਕਰੇ।

  • ਕਹੇ ਕਿ “ਤੂੰ ਗੱਲ ਦਾ ਬਤੰਗੜ ਬਣਾ ਰਹੀ ਹੈਂ।”

  • ਉਲਟਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੀ ਦੋਸ਼ ਦੇਣ ਲੱਗੇ।

  • ਤੁਹਾਡੇ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਡਿਟੈਚਡ (ਵੱਖ) ਅਤੇ ਅਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਰਹੇ।

  ਤਾਂ ਅਜਿਹੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮੈਂਟਲ-ਇਮੋਸ਼ਨਲ ਵੈਲਬੀਇੰਗ (ਮਾਨਸਿਕ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਸਿਹਤ) ਨੂੰ ਪ੍ਰਿਓਰਿਟੀ (ਪਹਿਲ) ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੀ ਮੈਂਟਲ ਅਤੇ ਫਿਜ਼ੀਕਲ (ਸਰੀਰਕ) ਹੈਲਥ ਨੂੰ ਡੈਮੇਜ (ਖ਼ਰਾਬ) ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਕਾਊਂਸਲਰ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣਾ ਸਵੈ-ਮਾਣ (ਆਤਮ-ਸਨਮਾਨ) ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਖੁਸ਼ੀ ਚੁਣਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।