ਪਾਣੀ ਕਦੋਂ, ਕਿਵੇਂ ਅਤੇ ਕਿਹੜਾ ਪੀਣਾ ਚਾਹੀਦਾ? ਜਾਣੋ ਆਰ.ਓ. ਤੇ ਬੋਤਲਬੰਦ ਪਾਣੀ ਦਾ ਸੱਚ ਅਤੇ ਜੁੜੇ ਵੱਡੇ ਵਹਿਮ-ਭਰਮ!

ਸਾਡੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਤੰਦਰੁਸਤ ਰੱਖਣ ਲਈ ਪਾਣੀ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਚੀਜ਼ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਲਗਭਗ 60% ਹਿੱਸਾ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਹੀ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਪਰ ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਵਾਲ ਅਤੇ ਵਹਿਮ-ਭਰਮ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ—ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇੱਕ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨਾ ਪਾਣੀ ਪੀਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ ਪਾਣੀ ਪੀਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਬੈਠ ਕੇ, ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਚੰਗਾ ਹੈ ਜਾਂ ਠੰਢਾ, ਅਤੇ ਆਰ.ਓ. (R.O.) ਦਾ ਪਾਣੀ ਵਧੀਆ ਹੈ ਜਾਂ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀ ਬੋਤਲ ਦਾ?

ਆਓ ਇਸ ਖ਼ਬਰ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹਰ ਇੱਕ ਪਹਿਲੂ ਨੂੰ ਸਰਲ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਮਝਦੇ ਹਾਂ।

1. ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨਾ ਪਾਣੀ ਪੀਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?

ਅਕਸਰ ਅਸੀਂ ਸੁਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਹਰ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਦਿਨ ਵਿੱਚ 8 ਤੋਂ 10 ਗਲਾਸ ਪਾਣੀ ਜ਼ਰੂਰ ਪੀਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਸੱਚਾਈ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਕਿਸੇ ਦੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਲੋੜ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

• ਸਧਾਰਨ ਲੋੜ: ਇੱਕ ਆਮ ਬਾਲਗ ਲਈ ਦਿਨ ਵਿੱਚ 2.5 ਤੋਂ 3.5 ਲੀਟਰ (ਲਗਭਗ 8 ਤੋਂ 12 ਗਲਾਸ) ਪਾਣੀ ਕਾਫ਼ੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

• ਸਰੀਰਕ ਮਿਹਨਤ: ਜੋ ਲੋਕ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਸਰਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਧੁੱਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਾਣੀ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

• ਮੌਸਮ: ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਪਸੀਨਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਲੋੜ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

• ਸਰੀਰ ਦਾ ਸੰਕੇਤ: ਪਾਣੀ ਉਦੋਂ ਪੀਓ ਜਦੋਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਿਆਸ ਲੱਗੇ। ਤੁਹਾਡੇ ਪਿਸ਼ਾਬ ਦਾ ਰੰਗ ਵੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ—ਜੇਕਰ ਪਿਸ਼ਾਬ ਦਾ ਰੰਗ ਹਲਕਾ ਪੀਲਾ ਜਾਂ ਸਾਫ਼ ਹੈ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਪੂਰੀ ਹੈ।

2. ਕਿਹੜਾ ਪਾਣੀ ਵਧੀਆ: ਆਰ.ਓ. (R.O.) ਜਾਂ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਬੋਤਲਬੰਦ ਪਾਣੀ?

ਪਾਣੀ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਬਹੁਤ ਚਰਚਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

• ਆਰ.ਓ. (R.O.) ਦਾ ਪਾਣੀ: ਆਰ.ਓ. ਪਾਣੀ ਵਿੱਚੋਂ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਰਸਾਇਣ ਅਤੇ ਭਾਰੀਆਂ ਧਾਤਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਲੈਂਡ, ਆਰਸੈਨਿਕ) ਤਾਂ ਕੱਢ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਪਾਣੀ ਦੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਖਣਿਜ (Minerals) ਜਿਵੇਂ ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ ਅਤੇ ਮੈਗਨੀਸ਼ੀਅਮ ਵੀ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡੇ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦਾ TDS ਜ਼ਿਆਦਾ (500 ਤੋਂ ਵੱਧ) ਹੈ, ਤਾਂ ਹੀ R.O. ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ, ਹਮੇਸ਼ਾ TDS Controller ਜਾਂ Mineral Cartridge ਵਾਲਾ ਆਰ.ਓ. ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਖਣਿਜ ਬਚੇ ਰਹਿਣ।

• ਬਾਜ਼ਾਰੂ ਬੋਤਲਬੰਦ ਪਾਣੀ (Bottled Water): ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੀਆਂ ਬੋਤਲਾਂ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ ਹਰ ਵੇਲੇ ਪੀਣਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਜੇਕਰ ਇਹ ਬੋਤਲਾਂ ਧੁੱਪ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀਆਂ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੇ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਤੱਤ (Microplastics) ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਘੁਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਿਹਤ ਲਈ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਹਨ।

• ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵਿਕਲਪ: ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਉਬਾਲ ਕੇ ਠੰਢਾ ਕਰਕੇ ਪੀਣਾ ਜਾਂ ਮਟਕੇ (ਘੜੇ) ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਪੀਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਦੇਸੀ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਤਰੀਕਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

3. ਬੈਠ ਕੇ ਪਾਣੀ ਪੀਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ? (ਵਹਿਮ ਬਨਾਮ ਸੱਚ)

ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਵਹਿਮ ਹੈ ਕਿ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਨਾਲ ਗੋਡੇ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

• ਕੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਵਿਗਿਆਨ? ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਨਾਲ ਸਿੱਧਾ ਗੋਡਿਆਂ ਦਾ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋਣਾ ਵਿਗਿਆਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਾਬਤ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਹੈ।

• ਸਹੀ ਤਰੀਕਾ: ਹਾਲਾਂਕਿ, ਆਯੁਰਵੇਦ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਬੈਠ ਕੇ ਅਤੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ (ਸਿੱਪ-ਸਿੱਪ ਕਰਕੇ) ਪਾਣੀ ਪੀਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਫ਼ਾਇਦੇਮੰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਪੀਂਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਪਾਣੀ ਬਿਨਾਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛਣੇ ਸਿੱਧਾ ਪੇਟ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਾਚਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਤੇ ਗੁਰਦਿਆਂ (Kidneys) 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਬੈਠ ਕੇ ਪਾਣੀ ਪੀਓ।

4. ਗਰਮ, ਕੋਸਾ ਜਾਂ ਠੰਢਾ ਪਾਣੀ: ਕਿਹੜਾ ਹੈ ਸਿਹਤ ਲਈ ਚੰਗਾ?

• ਕੋਸਾ/ਗਰਮ ਪਾਣੀ: ਸਵੇਰੇ ਖਾਲੀ ਪੇਟ ਕੋਸਾ ਪਾਣੀ ਪੀਣਾ ਪਾਚਨ ਤੰਤਰ ਲਈ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਬਜ਼ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸਰੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਤੱਤ ਬਾਹਰ ਕੱਢਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।

• ਫਰਿਜ ਦਾ ਬਹੁਤ ਠੰਢਾ ਪਾਣੀ: ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਠੰਢਾ ਜਾਂ ਬਰਫ਼ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਡੀ ਪਾਚਨ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਸੁਸਤ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਖਰਾਸ਼ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਖਾਣਾ ਪਚਾਉਣ ਵਿੱਚ ਦਿੱਕਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

• ਸਧਾਰਨ ਜਾਂ ਘੜੇ ਦਾ ਪਾਣੀ: ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਪੀਣ ਲਈ ਕਮਰੇ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ (Room Temperature) ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਘੜੇ ਦਾ ਪਾਣੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ।

5. ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਦੇ ਕੁਝ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਿਯਮ

1. ਸਵੇਰੇ ਉੱਠਦੇ ਹੀ: ਸਵੇਰੇ ਬਿਨਾਂ ਬ੍ਰੱਸ਼ ਕੀਤੇ 1-2 ਗਲਾਸ ਕੋਸਾ ਪਾਣੀ ਪੀਓ।

2. ਖਾਣੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਬਾਅਦ: ਖਾਣਾ ਖਾਣ ਤੋਂ 30 ਮਿੰਟ ਪਹਿਲਾਂ ਪਾਣੀ ਪੀਓ। ਖਾਣਾ ਖਾਣ ਦੇ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਤੋਂ ਬਚੋ; ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 45 ਮਿੰਟ ਬਾਅਦ ਹੀ ਪਾਣੀ ਪੀਓ।

3. ਕਸਰਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ: ਵਰਕਆਊਟ ਜਾਂ ਸਰੀਰਕ ਮਿਹਨਤ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਇੱਕੋ ਸਾਹੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਪਾਣੀ ਨਾ ਪੀਓ, ਥੋੜ੍ਹਾ-ਥੋੜ੍ਹਾ ਕਰਕੇ ਪੀਓ।

ਨਿਚੋੜ: ਸਰੀਰ ਦੀ ਸੁਣੋ ਅਤੇ ਪਿਆਸ ਲੱਗਣ 'ਤੇ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਬੈਠ ਕੇ ਸਾਫ਼ ਪਾਣੀ ਪੀਓ। ਨਾ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਫਰਿਜ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਠੰਢਾ ਪਾਣੀ। ਸਾਧਾਰਨ ਅਤੇ ਸਾਫ਼ ਪਾਣੀ ਹੀ ਸਿਹਤਮੰਦ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਕੁੰਜੀ ਹੈ।