ਦਰ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਖਰੀਫ ਸੀਜ਼ਨ (2025-26) ਲਈ ਝੋਨੇ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਅ (MSP) ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਹੇਠ ਗ੍ਰੇਡ-ਏ ਝੋਨੇ ਦੀ ਕੀਮਤ ₹2,461 ਪ੍ਰਤੀ ਕੁਇੰਟਲ ਅਤੇ ਆਮ ਝੋਨੇ ਦੀ ਕੀਮਤ ₹2,440 ਪ੍ਰਤੀ ਕੁਇੰਟਲ ਤੈਅ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਮੰਡੀਆਂ ਵਿੱਚ ਫਸਲ ਅਗੇਤੀ ਆਉਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸਰਕਾਰੀ ਖਰੀਦ ਸ਼ੁਰੂ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ (ਸ਼ਾਹਬਾਦ) ਵਿੱਚ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੇ ਤਿੱਖਾ ਰੋਸ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨਾਲ ਹੋਏ ਸਮਝੌਤੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੁਣ 25 ਸਤੰਬਰ ਤੋਂ ਰਸਮੀ ਗੇਟ ਪਾਸ ਕੱਟ ਕੇ ਸਰਕਾਰੀ ਖਰੀਦ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦੀ ਰਜ਼ਾਮੰਦੀ ਬਣ ਗਈ ਹੈ।

1. ਹਰਿਆਣਾ ਤੇ ਪੰਜਾਬ 'ਚ ਨਵਾਂ MSP ਰੇਟ ਕੀ ਹੈ?

ਕੇਂਦਰੀ ਆਰਥਿਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਕੈਬਿਨਟ ਕਮੇਟੀ (CCEA) ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ:

• ਗ੍ਰੇਡ-ਏ ਝੋਨਾ (Paddy Grade A): ₹2,461 ਪ੍ਰਤੀ ਕੁਇੰਟਲ

• ਆਮ ਝੋਨਾ (Paddy Common): ₹2,440 ਪ੍ਰਤੀ ਕੁਇੰਟਲ

(ਨੋਟ: ਬਾਸਮਤੀ ਝੋਨੇ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਜਿਵੇਂ 1509, 1121, 1718 ਆਦਿ ਸਰਕਾਰੀ MSP ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀਆਂ। ਇਹ ਮੰਡੀਆਂ ਵਿੱਚ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਬੋਲੀ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਵਪਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਖਰੀਦੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।)

2. ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਕਿਸਾਨ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ / ਧਰਨਾ ਕਿਉਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ?

ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਸ਼ਾਹਬਾਦ (ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ) ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਕਿਸਾਨ ਯੂਨੀਅਨ (ਚੜੂਨੀ) ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੇ ਸ਼ਾਹਬਾਦ-ਬਰਾੜਾ ਰੋਡ 'ਤੇ ਧਰਨਾ ਦਿੱਤਾ:

• ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ: ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਝੋਨੇ ਦੀਆਂ ਅਗੇਤੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਮੰਡੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਚੁੱਕੀਆਂ ਸਨ, ਪਰ ਸਰਕਾਰੀ ਖਰੀਦ ਦੀ ਤਾਰੀਖ਼ 1 ਅਕਤੂਬਰ ਮਿਥੀ ਗਈ ਸੀ। ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਸੀ ਕਿ ਖਰੀਦ ਤੁਰੰਤ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਜੋ ਮੰਡੀਆਂ ਵਿੱਚ ਫਸਲ ਖਰਾਬ ਨਾ ਹੋਵੇ।

• ਝੜਪ ਤੇ ਹਾਲਾਤ: ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਜਦੋਂ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੇ ਦਿੱਲੀ-ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਈਵੇਅ (NH-44) ਵੱਲ ਵਧਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਪੁਲਿਸ ਵੱਲੋਂ ਬੈਰੀਕੇਡ ਲਗਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਵਾਛੜਾਂ (ਵਾਟਰ ਕੈਨਨ) ਅਤੇ ਅੱਥਰੂ ਗੈਸ ਦੇ ਗੋਲੇ ਵੀ ਛੱਡੇ ਗਏ।

3. 25 ਸਤੰਬਰ ਤੋਂ ਖਰੀਦ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਬਾਰੇ ਕੀ ਸਮਝੌਤਾ ਹੋਇਆ?

ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖਾਧ ਤੇ ਸਪਲਾਈ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਜਨਰਲ ਅੰਸ਼ਜ ਸਿੰਘ, ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਦੇ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਕੁਮਾਰ ਮੀਣਾ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨ ਆਗੂ ਗੁਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਚੜੂਨੀ ਵਿਚਾਲੇ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਬੈਠਕ ਹੋਈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਫੈਸਲੇ ਲਏ ਗਏ:

• ਤੋਲ ਤੇ ਗੇਟ ਪਾਸ: 24 ਸਤੰਬਰ ਤੋਂ ਮੰਡੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪਈ ਫਸਲ ਦੀ ਤੋਲਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ 25 ਸਤੰਬਰ ਤੋਂ ਰਸਮੀ ਗੇਟ ਪਾਸ ਕੱਟ ਕੇ ਖਰੀਦ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।

• ਸਥਾਈ ਹੱਲ: ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਭਰੋਸਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਤੋਂ ਅਗੇਤੀ ਪੱਕਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਲਈ 15 ਸਤੰਬਰ ਤੋਂ ਖਰੀਦ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਨੀਤੀਗਤ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਭੇਜਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।

• ਸਮਝੌਤਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਧਰਨਾ ਸਮਾਪਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

4. ਹੁਣ ਤੱਕ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰੇਟ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਟੌਪ-5 ਮੰਡੀਆਂ (ਬਾਸਮਤੀ ਕਿਸਮਾਂ ਲਈ)

ਸਰਕਾਰੀ ਖਰੀਦ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੇ ਬਾਸਮਤੀ ਦੀਆਂ ਅਗੇਤੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ (ਜਿਵੇਂ 1509) ਵੇਚੀਆਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰੀ MSP ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਭਾਅ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਹਰਿਆਣਾ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮੰਡੀਆਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ:

1. ਪਾਣੀਪਤ ਮੰਡੀ (ਹਰਿਆਣਾ): ਬਾਸਮਤੀ 1509 ਦੀ ਬੋਲੀ ₹3,800 ਤੋਂ ₹4,000 ਪ੍ਰਤੀ ਕੁਇੰਟਲ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੀ।

2. ਕਰਨਾਲ / ਲਾਡਵਾ ਮੰਡੀ (ਹਰਿਆਣਾ): ਅਗੇਤੀ ਬਾਸਮਤੀ ਲਈ ₹3,750 – ₹3,950 ਪ੍ਰਤੀ ਕੁਇੰਟਲ ਦਾ ਭਾਅ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

3. ਅੰਬਾਲਾ ਅਨਾਜ ਮੰਡੀ (ਹਰਿਆਣਾ): ਔਸਤਨ ਰੇਟ ₹3,600 ਤੋਂ ₹3,850 ਪ੍ਰਤੀ ਕੁਇੰਟਲ ਤੱਕ ਰਿਹਾ।

4. ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਮੰਡੀ (ਪੰਜਾਬ): ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬਾਸਮਤੀ 1509 ਦੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਬੋਲੀਆਂ ₹3,700 ਤੋਂ ₹3,900 ਪ੍ਰਤੀ ਕੁਇੰਟਲ ਤੱਕ ਰਹੀਆਂ।

5. ਖੰਨਾ / ਸਰਹਿੰਦ ਮੰਡੀ (ਪੰਜਾਬ): ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਵਪਾਰੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਵਧੀਆ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਾਲੇ ਝੋਨੇ 'ਤੇ ₹3,500 ਤੋਂ ₹3,800 ਪ੍ਰਤੀ ਕੁਇੰਟਲ ਤੱਕ ਦਾ ਭਾਅ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।