ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਦੀ ਭੱਜ-ਦੌੜ ਭਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ, ਗਲਤ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਅਤੇ ਵਧ ਰਹੇ ਮਾਨਸਿਕ ਤਣਾਅ ਕਾਰਨ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਧ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਹਾਰਟ ਅਟੈਕ (Heart Attack) ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਉਛਾਲ ਆਇਆ ਹੈ। ਅਕਸਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਾਰਟ ਅਟੈਕ ਅਚਾਨਕ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਮੈਡੀਕਲ ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਖੋਜਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਸਾਡਾ ਸਰੀਰ ਹਾਰਟ ਅਟੈਕ ਆਉਣ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 14 ਦਿਨ (ਦੋ ਹਫ਼ਤੇ) ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸੰਕੇਤ ਦੇਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਈਏ, ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਵੱਡੇ ਜਾਨੀ ਨੁਕਸਾਨ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ 6 ਮੁੱਖ ਸੰਕੇਤਾਂ ਬਾਰੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਹਲਕੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ:

1. ਬਿਨਾਂ ਵਜ੍ਹਾ ਅਸਾਧਾਰਨ ਥਕਾਵਟ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰੀ 

ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਭਾਰੀ ਕੰਮ ਕੀਤੇ ਜਾਂ ਪੂਰੀ ਨੀਂਦ ਲੈਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਹਰ ਵੇਲੇ ਥੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਇਹ ਦਿਲ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਧਮਨੀਆਂ (arteries) ਬਲਾਕ ਹੋਣ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਦਿਲ ਨੂੰ ਖੂਨ ਪੰਪ ਕਰਨ ਲਈ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਿਹਨਤ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਆਕਸੀਜਨ ਦੀ ਕਮੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਥਕਾਵਟ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਲੱਛਣ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

2. ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਤਕਲੀਫ਼ ਜਾਂ ਸਾਹ ਚੜ੍ਹਨਾ 

ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੇ ਛੋਟੇ-ਮੋਟੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੌੜੀਆਂ ਚੜ੍ਹਨਾ, ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਪੈਦਲ ਚੱਲਣਾ ਜਾਂ ਬੈਠੇ-ਬੈਠੇ ਵੀ ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਦਿੱਕਤ ਆ ਰਹੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਸੁਚੇਤ ਹੋ ਜਾਓ। ਫੇਫੜਿਆਂ ਅਤੇ ਦਿਲ ਦਾ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘਾ ਸਬੰਧ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਦਿਲ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਖੂਨ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਤਾਂ ਫੇਫੜਿਆਂ ਤੱਕ ਵੀ ਆਕਸੀਜਨ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਸਾਹ ਫੁੱਲਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।

3. ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਹਲਕੀ ਬੇਚੈਨੀ, ਦਬਾਅ ਜਾਂ ਭਾਰੀਪਨ 

ਹਾਰਟ ਅਟੈਕ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਲੱਛਣ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਹੈ, ਪਰ ਅਟੈਕ ਤੋਂ ਕਈ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਤਿੱਖਾ ਦਰਦ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਛਾਤੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਜਾਂ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਹਲਕਾ ਜਿਹਾ ਦਬਾਅ, ਜਕੜਨ, ਭਾਰੀਪਨ ਜਾਂ ਜਲਨ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਬੇਚੈਨੀ ਕੁਝ ਮਿੰਟਾਂ ਲਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਫਿਰ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਦੁਬਾਰਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਲੋਕ ਅਕਸਰ ਇਸ ਨੂੰ ਗੈਸ ਜਾਂ ਐਸਿਡਿਟੀ ਸਮਝ ਕੇ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਬਹੁਤ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

4. ਸਰੀਰ ਦੇ ਦੂਜੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਫੈਲਣਾ 

ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਨਸਾਂ ਵਿੱਚ ਬਲਾਕੇਜ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਦਰਦ ਸਿਰਫ਼ ਛਾਤੀ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਹਾਰਟ ਅਟੈਕ ਦੇ ਦਿਨ ਨੇੜੇ ਆਉਣ 'ਤੇ ਇਹ ਦਰਦ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਤੁਹਾਡੀ ਖੱਬੀ ਬਾਂਹ, ਮੋਢਿਆਂ, ਗਰਦਨ, ਜਬਾੜੇ ਜਾਂ ਪਿੱਠ ਤੱਕ ਫੈਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਦਰਦ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਦਿਲ ਦੇ ਦੌਰੇ ਦਾ ਪੱਕਾ ਸੰਕੇਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

5. ਬਦਹਜ਼ਮੀ, ਮਤਲੀ ਅਤੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਜਲਨ

ਕਈ ਵਾਰ ਦਿਲ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਦੇ ਲੱਛਣ ਪੇਟ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਬਿਨਾਂ ਕੁਝ ਉਲਟਾ-ਸਿੱਧਾ ਖਾਧੇ ਵੀ ਉਲਟੀ ਆਉਣ ਦਾ ਮਨ ਹੋਣਾ (ਮਤਲੀ), ਪੇਟ ਦੇ ਉਪਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਹੋਣਾ, ਜਾਂ ਲਗਾਤਾਰ ਬਦਹਜ਼ਮੀ ਰਹਿਣਾ ਵੀ ਹਾਰਟ ਅਟੈਕ ਦਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸੰਕੇਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਦਿਲ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਖੂਨ ਦਾ ਪ੍ਰਵਾਹ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਪੇਟ ਦੀਆਂ ਨਸਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

6. ਅਚਾਨਕ ਠੰਡਾ ਪਸੀਨਾ ਆਉਣਾ ਅਤੇ ਚੱਕਰ ਆਉਣਾ 

ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਗਰਮੀ ਜਾਂ ਸਰੀਰਕ ਮਿਹਨਤ ਦੇ, ਏਅਰ ਕੰਡੀਸ਼ਨਰ (AC) ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਵੀ ਅਚਾਨਕ ਠੰਡਾ ਪਸੀਨਾ (Cold Sweat) ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਇਹ ਬਹੁਤ ਗੰਭੀਰ ਸੰਕੇਤ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਖੂਨ ਦਾ ਦੌਰਾ ਘਟਣ ਕਾਰਨ ਦਿਮਾਗ ਤੱਕ ਆਕਸੀਜਨ ਘੱਟ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਚੱਕਰ ਆਉਣਾ ਜਾਂ ਅਚਾਨਕ ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਵਰਗੀ ਹਾਲਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਲਾਹ : ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਇਹ ਲੱਛਣ ਲਗਾਤਾਰ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਘਰੇਲੂ ਨੁਸਖਿਆਂ ਦੇ ਭਰੋਸੇ ਨਾ ਬੈਠੋ। ਤੁਰੰਤ ਕਿਸੇ ਚੰਗੇ ਕਾਰਡੀਓਲੋਜਿਸਟ (ਦਿਲ ਦੇ ਡਾਕਟਰ) ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ECG ਅਤੇ ਖੂਨ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਓ। ਤੁਹਾਡੀ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਸਾਵਧਾਨੀ ਕਿਸੇ ਦੀ ਕੀਮਤੀ ਜਾਨ ਬਚਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।