ਪੰਜਾਬ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਦੁੱਧ, ਮੱਖਣ ਅਤੇ ਲੱਸੀ ਦੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਲਈ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਉੱਥੋਂ ਇੱਕ ਬੇਹੱਦ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਖ਼ਬਰ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ। ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਚਲਾਈ ਗਈ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਿਹਤ ਮੁਹਿੰਮ ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਖੁਲਾਸਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਵਿਕਣ ਵਾਲਾ ਹਰ ਤੀਜਾ ਦੁੱਧ ਦਾ ਨਮੂਨਾ (ਸੈਂਪਲ) ਫੇਲ੍ਹ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਫੂਡ ਐਂਡ ਡਰੱਗਜ਼ ਐਡਮਿਨਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ (FDA) ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇਸ ਜਾਂਚ ਨੇ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਪੰਜਾਬ, ਸਗੋਂ ਗੁਆਂਢੀ ਸੂਬਿਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ (UP) ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਿਲਾਵਟਖੋਰੀ ਦਾ ਨੈੱਟਵਰਕ ਲਗਾਤਾਰ ਪੈਰ ਪਸਾਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਜਾਂਚ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ: 33 ਫੀਸਦੀ ਸੈਂਪਲ ਹੋਏ ਫੇਲ੍ਹ

ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਿਹਤ ਮੰਤਰੀ ਡਾ. ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਵੱਲੋਂ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਐਫ.ਡੀ.ਏ. ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਟੀਮਾਂ ਨੇ ਸੂਬਾ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਦੁੱਧ ਦੇ ਸੈਂਪਲ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨ ਲਈ ਦੋ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਈ ਸੀ।

• ਕੁੱਲ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਸੈਂਪਲ: 204

• ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਿੱਚ ਫੇਲ੍ਹ ਹੋਏ ਸੈਂਪਲ: 68 (ਯਾਨੀ ਲਗਭਗ 33 ਫੀਸਦੀ ਜਾਂ ਹਰ ਤੀਜਾ ਨਮੂਨਾ)

• ਅਸੁਰੱਖਿਅਤ (Unsafe) ਸੈਂਪਲ: 1 ਨਮੂਨਾ ਮਨੁੱਖੀ ਸਿਹਤ ਲਈ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਸੁਰੱਖਿਅਤ ਅਤੇ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਪਾਇਆ ਗਿਆ।

ਇਹ ਸਾਰੇ ਨਮੂਨੇ ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾਵਾਂ (Labs) ਵਿੱਚ ਜਾਂਚੇ ਗਏ, ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਸਿੱਧ ਹੋਇਆ ਕਿ ਦੁੱਧ ਵਿੱਚ ਤੈਅ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਫੈਟ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਤੱਤ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਸਨ ਅਤੇ ਕਈ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਸਿੰਥੈਟਿਕ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਮਿਲਾਵਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

UP ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਚੇਤਾਵਨੀ ਕਿਉਂ?

ਇਸ ਖ਼ਬਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸੁਚੇਤ ਰਹਿਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਹਨ:

1. ਸਰਹੱਦੀ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ: ਪੰਜਾਬ, ਹਰਿਆਣਾ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਯੂਪੀ ਦੇ ਡੇਅਰੀ ਕਾਰੋਬਾਰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇੱਕ ਸੂਬੇ ਤੋਂ ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਣੇ ਉਤਪਾਦ (ਜਿਵੇਂ ਖੋਆ, ਪਨੀਰ) ਦੂਜੇ ਸੂਬਿਆਂ ਦੀਆਂ ਮੰਡੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਪਲਾਈ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

2. ਪੁਰਾਣਾ ਰਿਕਾਰਡ: ਕੇਂਦਰੀ ਸਿਹਤ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਅੰਕੜਿਆਂ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰੀਏ ਤਾਂ ਇਸ ਪੂਰੇ ਖੇਤਰ (ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਹਰਿਆਣਾ) ਵਿੱਚ ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਡੇਅਰੀ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੇ ਫੇਲ੍ਹ ਹੋਣ ਦੀ ਦਰ ਕਾਫੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਮਿਲਾਵਟਖੋਰੀ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਦੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੁਣ 'ਪਨੀਰ' 'ਤੇ ਸ਼ਿਕੰਜਾ

ਦੁੱਧ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਫੇਲ੍ਹ ਹੋਣ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਰਕਤ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈ ਹੈ। ਐਫ.ਡੀ.ਏ. ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਕੰਵਲਪ੍ਰੀਤ ਬਰਾਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਹੁਣ ਸੂਬੇ ਭਰ ਵਿੱਚ ਨਕਲੀ ਪਨੀਰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਖਿਲਾਫ਼ ਵੱਡੀ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਢ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਸਿਹਤ ਵਿਭਾਗ ਦੀਆਂ ਟੀਮਾਂ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਡੇਅਰੀਆਂ, ਰਿਟੇਲ ਦੁਕਾਨਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਯੂਨਿਟਾਂ ਤੋਂ 211 ਪਨੀਰ ਦੇ ਸੈਂਪਲ ਇਕੱਠੇ ਕਰਕੇ ਜਾਂਚ ਲਈ ਭੇਜੇ ਹਨ।

ਮਿਲਾਵਟ ਦਾ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਤਰੀਕਾ: ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਨਕਲੀ ਪਨੀਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਘਟੀਆ ਕੁਆਲਿਟੀ ਦੇ ਪਾਊਡਰ, ਸਟਾਰਚ, ਸੁਕਰੋਜ਼ ਅਤੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਕੈਮੀਕਲਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਲਈ ਬੇਹੱਦ ਘਾਤਕ ਹਨ।

ਸਿਹਤ 'ਤੇ ਕੀ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਸਰ?

ਮਿਲਾਵਟੀ ਜਾਂ ਸਿੰਥੈਟਿਕ ਦੁੱਧ-ਪਨੀਰ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ:

• ਪੇਟ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋਣਾ, ਉਲਟੀਆਂ ਅਤੇ ਫੂਡ ਪੋਇਜ਼ਨਿੰਗ (Food Poisoning)।

• ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਅਜਿਹੇ ਕੈਮੀਕਲਸ ਖਾਣ ਨਾਲ ਲਿਵਰ ਅਤੇ ਕਿਡਨੀ (ਗੁਰਦੇ) ਖ਼ਰਾਬ ਹੋਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ।

• ਛੋਟੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਸਰੀਰਕ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ।

ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਅਤੇ ਕਾਰਵਾਈ

ਸਿਹਤ ਮੰਤਰੀ ਡਾ. ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸਾਫ਼ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਨਾਲ ਖਿਲਵਾੜ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਿਲਾਵਟਖੋਰ ਨੂੰ ਬਖਸ਼ਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਵੇਗਾ। ਫੂਡ ਸੇਫਟੀ ਐਕਟ ਤਹਿਤ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਲਾਇਸੈਂਸ ਰੱਦ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ, ਭਾਰੀ ਜੁਰਮਾਨੇ (5 ਤੋਂ 10 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਤੱਕ) ਲਗਾਏ ਜਾਣਗੇ ਅਤੇ ਜੇਲ੍ਹ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਤੇ ਨਕਲੀ ਦੁੱਧ ਜਾਂ ਪਨੀਰ ਬਣਨ ਦਾ ਸ਼ੱਕ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਸੂਚਿਤ ਕਰਨ।