ਭਾਰਤੀ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਇਸ ਵੇਲੇ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਤੂਫ਼ਾਨ ਆਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ — ਭਾਜਪਾ (BJP) ਅਤੇ ਕਾਂਗਰਸ (Congress) ਦੇ ਹੋਸ਼ ਉਡਾ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਸਿਰਫ਼ 5 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ, 'ਕਾਕਰੋਚ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ' (Cockroach Janta Party - CJP) ਨਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਇੰਸਟਾਗ੍ਰਾਮ ਪੇਜ ਨੇ 1.4 ਕਰੋੜ (14 Million) ਤੋਂ ਵੱਧ ਫਾਲੋਅਰਜ਼ ਇਕੱਠੇ ਕਰਕੇ ਇਤਿਹਾਸ ਰਚ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

ਇਹ ਅੰਕੜਾ ਭਾਜਪਾ (ਲਗਭਗ 8.8 ਮਿਲੀਅਨ) ਅਤੇ ਕਾਂਗਰਸ (ਲਗਭਗ 13.3 ਮਿਲੀਅਨ) ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਇੰਸਟਾਗ੍ਰਾਮ ਫਾਲੋਅਰਜ਼ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਸਵਾਲ ਇਹ ਉੱਠਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਮਜ਼ਾਕ (Meme) ਹੈ ਜਾਂ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੱਡੀ ਸਿਆਸੀ ਬਦਲਾਅ ਦੀ ਆਹਟ?

ਇਹ ਸਭ ਕਿਵੇਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ: ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੀ ਟਿੱਪਣੀ ਅਤੇ ਗੁੱਸਾ

ਇਸ ਡਿਜੀਟਲ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 16 ਮਈ 2026 ਨੂੰ ਹੋਈ। ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੁਣਵਾਈ ਦੌਰਾਨ ਚੀਫ਼ ਜਸਟਿਸ (CJI) ਸੂਰਿਆ ਕਾਂਤ ਵੱਲੋਂ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ 'ਕਾਕਰੋਚਾਂ' (ਜੋ ਬਿਨਾਂ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਸਿਸਟਮ 'ਤੇ ਸਵਾਲ ਚੁੱਕਦੇ ਹਨ) ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਪੱਸ਼ਟੀਕਰਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਇਹ ਟਿੱਪਣੀ ਫਰਜ਼ੀ ਡਿਗਰੀ ਵਾਲੇ ਵਕੀਲਾਂ ਲਈ ਸੀ, ਪਰ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦਾ ਗੁੱਸਾ ਭੜਕ ਚੁੱਕਾ ਸੀ।

ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੇ ਇਸ ਅਪਮਾਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਹਥਿਆਰ ਬਣਾ ਲਿਆ। ਬੋਸਟਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ 30 ਸਾਲਾ ਭਾਰਤੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅਤੇ ਪਬਲਿਕ ਰਿਲੇਸ਼ਨਜ਼ ਮਾਹਿਰ ਅਭਿਜੀਤ ਦੀਪਕੇ ਨੇ ਇਸ ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਿਆਸੀ ਵਿਅੰਗ (Political Satire) ਵਿੱਚ ਬਦਲਦਿਆਂ ‘ਕਾਕਰੋਚ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ’ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀ। ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਸਲੋਗਨ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ — "Voice of the Lazy & Unemployed" (ਆਲਸੀ ਅਤੇ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼)।

CJP ਦਾ ਅਜੀਬੋ-ਗਰੀਬ ਮੈਨੀਫੈਸਟੋ ਅਤੇ ਸ਼ਰਤਾਂ

ਇਸ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ 'ਤੇ ਇੱਕ 5-ਪੁਆਇੰਟਾਂ ਦਾ ਮੈਨੀਫੈਸਟੋ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਹਾਸੋਹੀਣਾ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਿਸਟਮ 'ਤੇ ਤਿੱਖਾ ਵਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ:

1. ਕੋਈ ਵੀ ਚੀਫ਼ ਜਸਟਿਸ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਜ ਸਭਾ ਦੀ ਸੀਟ (ਪੋਸਟ-ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਰਿਵਾਰਡ) ਨਹੀਂ ਲਵੇਗਾ।

2. ਸੰਸਦ ਅਤੇ ਕੈਬਨਿਟ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ 50% ਰਾਖਵਾਂਕਰਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।

3. ਵੋਟਰ ਲਿਸਟ ਵਿੱਚੋਂ ਜਾਇਜ਼ ਵੋਟਾਂ ਕੱਟੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਚੀਫ਼ ਇਲੈਕਸ਼ਨ ਕਮਿਸ਼ਨਰ (CEC) ਨੂੰ UAPA ਤਹਿਤ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।

4. ਦਲਬਦਲੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ (ਪਾਰਟੀ ਬਦਲਣ ਵਾਲੇ) ਵਿਧਾਇਕਾਂ/ਸਾਂਸਦਾਂ 'ਤੇ 20 ਸਾਲ ਲਈ ਚੋਣ ਲੜਨ 'ਤੇ ਬੈਨ ਲੱਗੇਗਾ।

5. ਵੱਡੇ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਘਰਾਣਿਆਂ ਦੇ ਮੀਡੀਆ ਲਾਇਸੈਂਸ ਰੱਦ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ।

ਮੈਂਬਰ ਬਣਨ ਦਾ ਕ੍ਰਾਈਟੇਰੀਆ:

ਇਸ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਨ ਲਈ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਕੋਲ ਕੁਝ ਖਾਸ ਯੋਗਤਾਵਾਂ ਹੋਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ — ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰ ਹੋਣਾ, ਸਰੀਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਲਸੀ ਹੋਣਾ, ਪਰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 11 ਘੰਟੇ ਆਨਲਾਈਨ ਰਹਿ ਕੇ ਸਿਸਟਮ ਵਿਰੁੱਧ ਭੜਾਸ ਕੱਢਣ ਵਿੱਚ ਮਾਹਿਰ ਹੋਣਾ।

ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਮਜ਼ਾਕ ਹੈ ਜਾਂ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਬਦਲਾਅ?

ਕਈ ਸਿਆਸੀ ਮਾਹਿਰ ਇਸ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ 'ਜੈਨ-ਜ਼ੈਡ' (Gen-Z) ਦਾ ਮੀਮ ਕਲਚਰ ਅਤੇ ਟਾਈਮਪਾਸ ਮੰਨ ਰਹੇ ਹਨ। ਪਰ ਜਿਸ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਾਲ ਇਸ ਪੇਜ ਨੇ ਭਾਜਪਾ ਵਰਗੀ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਡਿਜੀਟਲ ਰੇਸ ਵਿੱਚ ਪਛਾੜਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਡੂੰਘੀ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ।

• ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਫਰਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ: ਇਹ ਅੰਦੋਲਨ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ, NEET ਵਰਗੇ ਪੇਪਰ ਲੀਕ ਮਾਮਲੇ, ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਸਿਆਸੀ ਨਿਜ਼ਾਮ ਪ੍ਰਤੀ ਵਧ ਰਹੇ ਗੁੱਸੇ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।

• ਡਿਜੀਟਲ ਵਿਦਰੋਹ: ਜਦੋਂ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਦਾ ਮੀਡੀਆ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ਨਹੀਂ ਚੁੱਕਦਾ, ਤਾਂ ਨੌਜਵਾਨ ਵਿਅੰਗ (Satire) ਨੂੰ ਹਥਿਆਰ ਬਣਾ ਕੇ ਸ਼ਾਂਤੀਪੂਰਨ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਡਿਜੀਟਲ ਵਿਦਰੋਹ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਟੀਐਮਸੀ ਦੀ ਮਹੂਆ ਮੋਇਤਰਾ ਵਰਗੇ ਕਈ ਵੱਡੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਮੁਹਿੰਮ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਸਰਕਾਰੀ ਐਕਸ਼ਨ ਅਤੇ ਅਗਲੀ ਰਾਹ

ਇਸ ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਵਧਦੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਦੇਖਦਿਆਂ, ‘ਕਾਕਰੋਚ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ’ ਦੇ ਐਕਸ (ਪਹਿਲਾਂ ਟਵਿੱਟਰ) ਅਕਾਊਂਟ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨੀ ਮੰਗਾਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਬਲੌਕ (Withheld) ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਫਾਊਂਡਰ ਅਭਿਜੀਤ ਦੀਪਕੇ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇੰਸਟਾਗ੍ਰਾਮ ਅਕਾਊਂਟਸ ਨੂੰ ਹੈਕ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਵੀ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।

ਇਸ ਡਿਜੀਟਲ ਤੂਫ਼ਾਨ ਨੇ ਇਹ ਸਾਫ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਅੱਜ ਦਾ ਨੌਜਵਾਨ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਰੀਲਾਂ ਦੇਖਣ ਲਈ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਜੇਕਰ ਉਸ ਦੇ ਆਤਮ-ਸੰਮਾਨ 'ਤੇ ਸੱਟ ਵੱਜੇਗੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਡਿਜੀਟਲ ਸਪੇਸ ਵਿੱਚ ਸੱਤਾਧਾਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕੁਰਸੀਆਂ ਹਿਲਾਉਣ ਦਾ ਦਮ ਵੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।