ਮਈ 2026: ਦੁਨੀਆ ਅਜੇ ਪਿਛਲੀਆਂ ਮਹਾਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਭਰੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਹੁਣ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਵਾਇਰਸ ਨੇ ਦਹਿਸ਼ਤ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਰੂਜ਼ ਜਹਾਜ਼ 'ਤੇ ਸਵਾਰ ਯਾਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੰਤਾਵਾਇਰਸ (Hantavirus) ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 3 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ (WHO) ਇਸ ਸਥਿਤੀ 'ਤੇ ਨੇੜਿਓਂ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਕੀ ਹੈ ਹੰਤਾਵਾ

 ਕੀ ਹੈ ਹੰਤਾਵਾਇਰਸ (Hantavirus)?

ਹੰਤਾਵਾਇਰਸ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚੂਹਿਆਂ (Rodents) ਰਾਹੀਂ ਫੈਲਣ ਵਾਲੀ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ। ਇਹ ਕੋਈ ਨਵਾਂ ਵਾਇਰਸ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਹਾਲੀਆ ਰੂਪ (ਐਂਡੀਜ਼ ਵਾਇਰਸ) ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਇਨਸਾਨ ਤੋਂ ਇਨਸਾਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਫੈਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਸੰਕਰਮਿਤ ਚੂਹਿਆਂ ਦੇ ਮਲ-ਮੂਤਰ, ਲਾਰ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਦੀ ਦੂਸ਼ਿਤ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਸਾਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਵਾਇਰਸ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤਾਜ਼ਾ ਮਾਮਲਾ: ਕਰੂਜ਼ ਜਹਾਜ਼ 'ਤੇ ਮੌਤਾਂ

ਤਾਜ਼ਾ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਤੋਂ ਰਵਾਨਾ ਹੋਏ ਇੱਕ ਕਰੂਜ਼ ਜਹਾਜ਼ 'ਤੇ ਇਸ ਵਾਇਰਸ ਨੇ ਦਸਤਕ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਵਾਰ ਕਈ ਯਾਤਰੀ ਬਿਮਾਰ ਹੋ ਗਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤਿੰਨ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਜਾਂਚਕਰਤਾਵਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੱਖਣੀ ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਹੋਈ ਸੀ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਲਵਾਯੂ ਪਰਿਵਰਤਨ ਕਾਰਨ ਚੂਹਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧਣ ਨਾਲ ਇਸ ਵਾਇਰਸ ਦੇ ਕੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਹੰਤਾਵਾਇਰਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਲੱਛਣ

ਹੰਤਾਵਾਇਰਸ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਲੱਛਣ ਆਮ ਫਲੂ ਜਾਂ ਕੋਵਿਡ-19 ਵਰਗੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਸ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਲੱਛਣ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਹਨ:

• ਤੇਜ਼ ਬੁਖਾਰ ਅਤੇ ਠੰਢ ਲੱਗਣਾ: ਮਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਬੁਖਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

• ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦਰਦ: ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪਿੱਠ, ਮੋਢਿਆਂ ਅਤੇ ਲੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ ਦਰਦ।

• ਥਕਾਵਟ ਅਤੇ ਸਿਰ ਦਰਦ: ਲਗਾਤਾਰ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣਾ।

• ਪਾਚਨ ਸੰਬੰਧੀ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ: ਉਲਟੀਆਂ, ਮਤਲੀ ਅਤੇ ਪੇਟ ਦਰਦ।

• ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਤਕਲੀਫ਼: ਗੰਭੀਰ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਫੇਫੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਭਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ (HPS), ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਾਹ ਲੈਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਨੋਟ: ਹੰਤਾਵਾਇਰਸ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਦੀ ਦਰ 35% ਤੋਂ 40% ਤੱਕ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕਾਫੀ ਉੱਚੀ ਹੈ।

ਰੋਕਥਾਮ ਅਤੇ ਬਚਾਅ ਦੇ ਤਰੀਕੇ

ਹੰਤਾਵਾਇਰਸ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਚੂਹਿਆਂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿਣਾ।

1. ਘਰਾਂ ਦੀ ਸਫਾਈ: ਆਪਣੇ ਘਰ ਅਤੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਰੱਖੋ ਤਾਂ ਜੋ ਚੂਹੇ ਉੱਥੇ ਰੈਣ-ਬਸੇਰਾ ਨਾ ਕਰ ਸਕਣ।

2. ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਢੱਕ ਕੇ ਰੱਖਣਾ: ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਚੂਹਿਆਂ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰੱਖੋ।

3. ਸਫਾਈ ਵੇਲੇ ਸਾਵਧਾਨੀ: ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਅਜਿਹੀ ਥਾਂ ਦੀ ਸਫਾਈ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ ਜਿੱਥੇ ਚੂਹੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਮਾਸਕ ਅਤੇ ਦਸਤਾਨੇ ਜ਼ਰੂਰ ਪਹਿਨੋ।

4. ਹਵਾਦਾਰ ਕਮਰੇ: ਬੰਦ ਪਏ ਕਮਰਿਆਂ ਜਾਂ ਸਟੋਰਾਂ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਣ ਵੇਲੇ ਤੁਰੰਤ ਅੰਦਰ ਨਾ ਜਾਓ, ਪਹਿਲਾਂ ਹਵਾ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣ ਦਿਓ।

ਕੀ ਕੋਈ ਵੈਕਸੀਨ ਹੈ?

ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਸਮੇਂ ਹੰਤਾਵਾਇਰਸ ਲਈ ਕੋਈ ਖਾਸ ਵੈਕਸੀਨ ਜਾਂ ਐਂਟੀਵਾਇਰਲ ਇਲਾਜ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਦੇਖਭਾਲ (Supportive Care) ਅਤੇ ਵੈਂਟੀਲੇਟਰ ਸਹਾਇਤਾ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਮਰੀਜ਼ ਦੀ ਜਾਨ ਬਚਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਲੱਛਣ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹੀ ਤੁਰੰਤ ਡਾਕਟਰੀ ਸਲਾਹ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।