ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ (RBI) ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਫਿਨਟੈਕ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਪੇਟੀਐਮ (Paytm) ਦੀ ਸਹਾਇਕ ਕੰਪਨੀ, ਪੇਟੀਐਮ ਪੇਮੈਂਟਸ ਬੈਂਕ ਲਿਮਟਿਡ (PPBL) ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਇਸ ਦਾ ਬੈਂਕਿੰਗ ਲਾਇਸੈਂਸ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੇ ਨਿਯਮਕ ਪਾਲਣਾ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਅਤੇ ਖਾਮੀਆਂ ਕਾਰਨ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਅਤੇ ਆਰ.ਬੀ.ਆਈ. ਦੀਆਂ ਹਦਾਇਤਾਂ

ਆਰ.ਬੀ.ਆਈ. ਨੇ ਆਪਣੀ ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਕਿ ਪੇਟੀਐਮ ਪੇਮੈਂਟਸ ਬੈਂਕ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ 'ਨੋ ਯੂਅਰ ਕਸਟਮਰ' (KYC) ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਨਾ ਕਰਨਾ, ਮਨੀ ਲਾਂਡਰਿੰਗ ਦੇ ਜੋਖਮਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲਤਾ ਅਤੇ ਡੇਟਾ ਪ੍ਰਾਈਵੇਸੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਗੰਭੀਰ ਖਾਮੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।

ਆਰ.ਬੀ.ਆਈ. ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ:

• 29 ਫਰਵਰੀ 2024 ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਗਾਹਕ ਦੇ ਖਾਤੇ, ਪ੍ਰੀਪੇਡ ਯੰਤਰਾਂ, ਫਾਸਟੈਗ (FASTag) ਜਾਂ ਵਾਲਿਟ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਜਮ੍ਹਾਂ ਰਕਮ ਜਾਂ ਟੌਪ-ਅੱਪ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।

• ਗਾਹਕ ਆਪਣੇ ਮੌਜੂਦਾ ਖਾਤਿਆਂ ਜਾਂ ਵਾਲਿਟ ਤੋਂ ਪੈਸੇ ਕਢਵਾਉਣ ਜਾਂ ਖਰਚ ਕਰਨ ਲਈ ਸੁਤੰਤਰ ਰਹਿਣਗੇ, ਪਰ ਨਵੇਂ ਲੈਣ-ਦੇਣ 'ਤੇ ਰੋਕ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।

• ਬੈਂਕ ਨੂੰ ਸਾਰੀਆਂ ਬੈਂਕਿੰਗ ਸੇਵਾਵਾਂ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ।

ਗਾਹਕਾਂ 'ਤੇ ਅਸਰ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਦਾ ਰਾਹ

ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਨਾਲ ਲੱਖਾਂ ਪੇਟੀਐਮ ਵਾਲਿਟ ਅਤੇ ਫਾਸਟੈਗ ਉਪਭੋਗਤਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਆਰ.ਬੀ.ਆਈ. ਨੇ ਭਰੋਸਾ ਦਿਵਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਗਾਹਕਾਂ ਦੇ ਪੈਸੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਬਕਾਇਆ ਪੈਸੇ ਕਢਵਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਪੇਟੀਐਮ ਨੇ ਵੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਐਪ ਰਾਹੀਂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਯੂ.ਪੀ.ਆਈ. (UPI) ਭੁਗਤਾਨ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਰੁਕਾਵਟ ਦੇ ਜਾਰੀ ਰਹਿਣਗੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਹੋਰ ਬੈਂਕਾਂ ਨਾਲ ਭਾਈਵਾਲੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।

ਇਹ ਕਾਰਵਾਈ ਸਪੱਸ਼ਟ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਵਿੱਤੀ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਹਰ ਸੰਸਥਾ ਲਈ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ, ਡਿਜੀਟਲ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸੰਚਾਲਨ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ ਅਤੇ ਸਖ਼ਤ ਨਿਯਮਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇਗਾ ਤਾਂ ਜੋ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਬਣਿਆ ਰਹੇ।