ਦੇਹਰਾਦੂਨ: ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੀ ਪੁਸ਼ਕਰ ਸਿੰਘ ਧਾਮੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸੂਬੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਰੱਖਦਿਆਂ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਕਦਮ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ। ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸੁਝਾਵਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਕੈਬਨਿਟ ਨੇ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਤੇਲ (Edible Oil) ਦੀ ਖਪਤ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਮੁਹਿੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਰਹੇਗਾ ਫੋਕਸ

ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਤਾਜ਼ਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਹੁਣ ਸੂਬੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲਾਂ, ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਕੰਟੀਨਾਂ ਵਿੱਚ ਖਾਣੇ ਵਿੱਚ ਤੇਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਘਟਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮਕਸਦ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਤੇਲ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦਿਲ ਦੇ ਰੋਗ, ਮੋਟਾਪਾ ਅਤੇ ਕੋਲੇਸਟ੍ਰੋਲ ਪ੍ਰਤੀ ਜਾਗਰੂਕ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਸਰਕਾਰੀ ਅਦਾਰੇ ਇਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨਗੇ, ਤਾਂ ਆਮ ਜਨਤਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ ਦਾ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸੰਦੇਸ਼ ਜਾਵੇਗਾ।

ਹੋਟਲਾਂ ਅਤੇ ਢਾਬਿਆਂ ਲਈ 'ਲੋਅ-ਆਇਲ ਮੀਨੂ'

ਸਿਰਫ਼ ਸਰਕਾਰੀ ਅਦਾਰੇ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸੈਕਟਰ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸ ਮੁਹਿੰਮ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸੂਬੇ ਦੇ ਹੋਟਲਾਂ, ਢਾਬਿਆਂ ਅਤੇ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟਾਂ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮੀਨੂ ਵਿੱਚ 'ਲੋਅ-ਆਇਲ ਮੀਨੂ' (Low-Oil Menu) ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ। ਇਸ ਤਹਿਤ ਗਾਹਕਾਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਪਕਵਾਨਾਂ ਦੇ ਵਿਕਲਪ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣਗੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਲ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੋਵੇ।

ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਪੱਖੋਂ ਮਹੱਤਵ

ਇਸ ਮੁਹਿੰਮ ਦੇ ਦੋ ਮੁੱਖ ਪਹਿਲੂ ਹਨ:

1. ਸਿਹਤ ਲਾਭ: ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਤੇਲ ਦੀ ਘੱਟ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਗੈਰ-ਸੰਚਾਰੀ ਬਿਮਾਰੀਆਂ (NCDs) ਦੇ ਖਤਰੇ ਨੂੰ ਘਟਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

2. ਆਰਥਿਕ ਬੱਚਤ: ਭਾਰਤ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਤੇਲ ਦੀ ਦਰਾਮਦ (Import) ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਤੇਲ ਦੀ ਖਪਤ ਘਟਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਨਾਲ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਦੀ ਬੱਚਤ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਵੇਗੀ।

'ਮੇਰਾ ਭਾਰਤ, ਮੇਰਾ ਯੋਗਦਾਨ' ਮੁਹਿੰਮ

ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਪੁਸ਼ਕਰ ਸਿੰਘ ਧਾਮੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਮੁਹਿੰਮ 'ਮੇਰਾ ਭਾਰਤ, ਮੇਰਾ ਯੋਗਦਾਨ' ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਤਹਿਤ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਤੇਲ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਬਾਲਣ (Fuel) ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਬਚਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਹਤ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ ਪੋਸ਼ਣ ਸੰਬੰਧੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਰਕਸ਼ਾਪਾਂ ਵੀ ਲਗਾਈਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ।

ਸਿੱਟਾ

ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਇਹ ਪਹਿਲ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਆਦੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇਹ ਮੁਹਿੰਮ ਸਫਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਦੂਜੇ ਰਾਜਾਂ ਲਈ ਵੀ ਇੱਕ ਮਿਸਾਲ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਅੱਜਕਲ ਦੇ ਖਰਾਬ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਅਤੇ ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਕਰਕੇ ਹਾਈ ਕੋਲੈਸਟਰੋਲ (High Cholesterol) ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਆਮ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ 'ਸਾਈਲੈਂਟ ਕਿਲਰ' (Silent Killer) ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਲੱਛਣ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ। ਪਰ ਕੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡਾ ਸਰੀਰ, ਖਾਸਕਰ ਸਾਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅਤੇ ਨਹੁੰ, ਸਾਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦੇਣ ਲੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ?

ਜੇਕਰ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਇਹਨਾਂ ਸੰਕੇਤਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਦਿਲ ਦੇ ਦੌਰੇ (Heart Attack) ਵਰਗੀਆਂ ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਹਾਈ ਕੋਲੈਸਟਰੋਲ ਦੇ 5 ਮੁੱਖ ਲੱਛਣਾਂ ਬਾਰੇ।

1. ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਪੀਲੇ ਧੱਬੇ (Yellow Patches on Eyelids)

ਹਾਈ ਕੋਲੈਸਟਰੋਲ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੰਕੇਤ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

• ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਪਲਕਾਂ ਦੇ ਉੱਪਰ ਜਾਂ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਕੋਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਦਾਣੇ ਜਾਂ ਧੱਬੇ (Xanthelasma) ਬਣ ਰਹੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਹ ਖੂਨ ਵਿੱਚ ਵਧੀ ਹੋਈ ਚਰਬੀ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ।

• ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਅੱਖ ਦੀ ਪੁਤਲੀ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਸਫੈਦ ਜਾਂ ਸਲੇਟੀ ਰੰਗ ਦਾ ਘੇਰਾ ਬਣਨਾ ਵੀ ਹਾਈ ਕੋਲੈਸਟਰੋਲ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

2. ਨਹੁੰਆਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ (Changes in Nails)

ਸਿਰਫ਼ ਅੱਖਾਂ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਤੁਹਾਡੇ ਹੱਥਾਂ-ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਹੁੰ ਵੀ ਕੋਲੈਸਟਰੋਲ ਵਧਣ ਦਾ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

• ਜਦੋਂ ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੋਲੈਸਟਰੋਲ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਨਹੁੰਆਂ ਤੱਕ ਖੂਨ ਦਾ ਦੌਰਾ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦਾ।

• ਇਸ ਕਾਰਨ ਨਹੁੰ ਪਤਲੇ, ਕਮਜ਼ੋਰ (Brittle) ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰੰਗ ਬਦਲ ਕੇ ਪੀਲਾ ਜਾਂ ਗੂੜਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਨਹੁੰਆਂ 'ਤੇ ਲਾਈਨਾਂ ਪੈਣਾ ਵੀ ਇਸਦਾ ਲੱਛਣ ਹੈ।

3. ਹੱਥਾਂ-ਪੈਰਾਂ ਦਾ ਸੁੰਨ ਹੋਣਾ (Numbness in Limbs)

ਕੀ ਤੁਹਾਡੇ ਹੱਥ ਜਾਂ ਪੈਰ ਅਕਸਰ ਸੁੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਕੀੜੀਆਂ ਤੁਰਨ ਵਰਗਾ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?

• ਇਹ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ ਕਿ ਹਾਈ ਕੋਲੈਸਟਰੋਲ ਕਾਰਨ ਨਾੜੀਆਂ ਬਲੌਕ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਅੰਗਾਂ ਤੱਕ ਆਕਸੀਜਨ ਵਾਲਾ ਖੂਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਰਿਹਾ।

4. ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਠੰਡਕ ਅਤੇ ਦਰਦ (Cold Feet and Pain)

• ਸਰਦੀਆਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵੀ ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡੇ ਪੈਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਠੰਡੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਹ 'ਪੈਰੀਫਿਰਲ ਆਰਟਰੀ ਡਿਜ਼ੀਜ਼' (PAD) ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਹਾਈ ਕੋਲੈਸਟਰੋਲ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

• ਤੁਰਦੇ ਸਮੇਂ ਪੈਰਾਂ ਜਾਂ ਪਿੰਜਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਹੋਣਾ ਵੀ ਖਤਰੇ ਦੀ ਘੰਟੀ ਹੈ।

5. ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀਪਨ ਜਾਂ ਸਾਹ ਚੜ੍ਹਨਾ (Chest Pain)

• ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਗੰਭੀਰ ਲੱਛਣ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਕੰਮ ਕਰਨ 'ਤੇ ਸਾਹ ਚੜ੍ਹ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਜਾਂ ਭਾਰੀਪਨ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲਵੋ। ਇਹ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਲੌਕੇਜ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ।

ਬਚਾਅ ਲਈ ਕੀ ਕਰੀਏ? (Prevention Tips)

ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਲੱਛਣ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਘਬਰਾਉਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇਹ ਕਦਮ ਚੁੱਕੋ:

1. ਤੁਰੰਤ ਆਪਣਾ Lipid Profile Test ਕਰਵਾਓ।

2. ਆਪਣੀ ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚੋਂ ਤਲਿਆ ਹੋਇਆ ਖਾਣਾ ਅਤੇ ਜੰਕ ਫੂਡ ਬੰਦ ਕਰੋ।

3. ਹਰੀਆਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਫਲ ਅਤੇ ਫਾਈਬਰ ਵਾਲਾ ਭੋਜਨ ਖਾਓ।

4. ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 30 ਮਿੰਟ ਕਸਰਤ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰੋ।

Disclaimer (ਬੇਦਾਅਵਾ)

ਇਹ ਲੇਖ ਸਿਰਫ਼ ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਿਹਤ ਸੰਬੰਧੀ ਸਮੱਸਿਆ ਲਈ ਆਪਣੇ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰੋ।